Корпус текстовПолнотекстовый поискОбычная библиотека

Глава вторая — часть 1

Книга
Паингала-упанишада
Издание
edition-upn-95
Раздел
s0004
Язык
ru
Версия текста
0e7a21526b6f320f3f29

अथ पैङ्गलो याज्ञवल्क्यमुवाच सर्वलोकानां सृष्टिस्थित्यन्तकृद्विभुरीशः कथं जीवत्व-मगमदिति ॥१॥

atha paiṅgalo yājñavalkyamuvāca sarvalokānāṃ sṛṣṭisthityantakṛdvibhurīśaḥ kathaṃ jīvatva-magamaditi ||1||

Мудрец Паингала снова спросил мудреца Яджнавалкью: «Как Всемогущий Бог, который создает, питает и разрушает все миры, достигает состояния живого существа?» (1)

स होवाच याज्ञवल्क्यः स्थूलसूक्ष्मकारणदेहोद्भवपूर्वकं जीवेश्वरस्वरूपं विविच्य कथयामीति सावधानेनैकाग्रतया श्रूयताम्। ईशः पञ्चीकृतमहाभूतलेशानादाय व्यष्टिसम-ष्टयात्मकस्थूलशरीराणि यथाक्रममकरोत् । कपालचर्मान्त्रास्थिमांसनखानि पृथिव्यंशाः।रक्तमूत्रलालास्वेदादिका अबंशाः । क्षुत्तृष्णोष्णमोहमैथुनाद्या अग्न्यंशाः । प्रचारणोत्तारणा-श्वासादिका वाय्वंशाः । कामक्रोधादयो व्योमांशाः । एतत्संघातं कर्मणि संचितं त्वगादियुक्तं बाल्याद्यवस्थाभिमानास्पदं बहुदोषाश्रयं स्थूलशरीरं भवति ॥२॥

sa hovāca yājñavalkyaḥ sthūlasūkṣmakāraṇadehodbhavapūrvakaṃ jīveśvarasvarūpaṃ vivicya kathayāmīti sāvadhānenaikāgratayā śrūyatām। īśaḥ pañcīkṛtamahābhūtaleśānādāya vyaṣṭisama-ṣṭayātmakasthūlaśarīrāṇi yathākramamakarot । kapālacarmāntrāsthimāṃsanakhāni pṛthivyaṃśāḥ।raktamūtralālāsvedādikā abaṃśāḥ । kṣuttṛṣṇoṣṇamohamaithunādyā agnyaṃśāḥ । pracāraṇottāraṇā-śvāsādikā vāyvaṃśāḥ । kāmakrodhādayo vyomāṃśāḥ । etatsaṃghātaṃ karmaṇi saṃcitaṃ tvagādiyuktaṃ bālyādyavasthābhimānāspadaṃ bahudoṣāśrayaṃ sthūlaśarīraṃ bhavati ||2||

Яджнавалкья ответил: «Я разъясню природу души и Бога в связи с возникновением грубого, тонкого и причинного тел; слушай внимательно и терпеливо. Бог создал грубые тела индивидуума и множества, взяв части пяти великих элементов. Череп, кожа, внутренности, кости, плоть и ногти сделаны из элемента земли. Кровь, моча, слюна, пот и т. д. состоят из элемента воды. Аппетит, тришна (жажда), жар (тепло), привязанность, половой акт и т. д. состоят из элементов стихии огня. Ходьба, вставание, сидение, дыхание и т. д. обусловлены элементом воздуха. Похоть, гнев и т. д. происходят из стихии пространства. Таким образом, грубое тело является результатом совокупной формы всех этих форм и является прибежищем многих дефектов, имеющих форму детства и т. д., сопровождаемых кожей и т. д., образованных из накопленных карм». (2)

अथापञ्चीकृतमहाभूतरजोंशभागत्रयसमष्टितः प्राणमसृजत्। प्राणापानव्यानोदान-समानाः प्राणवृत्तयः । नागकुर्मकृकरदेवदत्तधनंजया उपप्राणाः ।हृदासननाभिकण्ठसर्वाङ्गानि स्थानानि । आकाशादिरजोगुणतुरीयभागेन कर्मेन्द्रियमसृजत् । वाक्पाणिपादपायूप-स्थास्तद्वृत्तयः । वचनादानगमनविसर्गानन्दास्तद्विषयाः। एवं भूतसत्त्वांशभागत्रयसमष्टि-तोऽन्तःकरणमसृजत् । अन्त:करणमनोबुद्धिचित्ताहंकारास्तद्वृत्तयः। संकल्पनियस्म-रणाभिमानानुसंधानास्तद्विषयाः। गलवदननाभिहृदयभ्रूमध्यं स्थानम्। भूतसत्त्वतुरीयभागेन ज्ञानेन्द्रियमसृजत्। श्रोत्रत्वक्चक्षुर्जिह्वाघ्राणास्तद्वृत्तयः। शब्दस्पर्शरूपरसगन्धास्तद्विषयाः। दिग्वातार्कप्रचेतोऽश्विवह्नीन्द्रोपेन्द्रमृत्युकाः। चन्द्रो विष्णुश्चतुर्वक्त्रः शंभुश्च करणाधिपाः ॥३॥

athāpañcīkṛtamahābhūtarajoṃśabhāgatrayasamaṣṭitaḥ prāṇamasṛjat। prāṇāpānavyānodāna-samānāḥ prāṇavṛttayaḥ । nāgakurmakṛkaradevadattadhanaṃjayā upaprāṇāḥ ।hṛdāsananābhikaṇṭhasarvāṅgāni sthānāni । ākāśādirajoguṇaturīyabhāgena karmendriyamasṛjat । vākpāṇipādapāyūpa-sthāstadvṛttayaḥ । vacanādānagamanavisargānandāstadviṣayāḥ। evaṃ bhūtasattvāṃśabhāgatrayasamaṣṭi-to'ntaḥkaraṇamasṛjat । anta:karaṇamanobuddhicittāhaṃkārāstadvṛttayaḥ। saṃkalpaniyasma-raṇābhimānānusaṃdhānāstadviṣayāḥ। galavadananābhihṛdayabhrūmadhyaṃ sthānam। bhūtasattvaturīyabhāgena jñānendriyamasṛjat। śrotratvakcakṣurjihvāghrāṇāstadvṛttayaḥ। śabdasparśarūparasagandhāstadviṣayāḥ। digvātārkapraceto'śvivahnīndropendramṛtyukāḥ। candro viṣṇuścaturvaktraḥ śaṃbhuśca karaṇādhipāḥ ||3||

После этого Прана была создана путем координации трех частей Раджогуны неочищенных Махабхут. Существует пять жизненных потоков – Прана, Апана, Вьяна, Удана и Самана. Точно так же Нага, Курма, Крикара, Девадатта и Дхананджая — это пять второстепенных потоков. Сердце, седалище (муладхара), пупок, горло и все части тела являются местами праны. Кармендрии (органы действия) были созданы из четвертой части Раджогуна, части пяти великих элементов, таких как пространство и т. д. язык (речь), руки, ноги, анус и гениталии являются ее типами. Речь, даяние, хождение, испражнение и наслаждение являются субъектами этих (органов действия). Таким образом, внутреннее сознание было создано из трех частей саттва части пяти элементов. Сознание включает в себя ум, интеллект, совесть, эго и их тенденции. Их темами являются решимость, решительность, память, гордость и исследование. Их места — горло, рот, пупок, сердце и область между бровями. Органы восприятия (Джнянендрии) были созданы из четвертой части элемента Саттвы Махабхут. Уши, кожа, глаза, язык и нос — это их (органы восприятия) типы. Их субъектами являются звук, осязание, форма, вкус и запах. Направления, Вайю, Арка (Солнце), Варуна, Ашвини Кумар, Агни, Индра, Упендра, бог смерти Яма, Чандра, Вишну, Брахма и Шива — все эти боги являются хозяевами этих органов. (3)

अथान्नमयप्राणमयमनोमयविज्ञानमयानन्दमयाः पञ्चकोशाः। अन्नरसेनैव भूत्वाऽन्नर-सेनाभिवृद्धि प्राप्यान्नरसमयपृथिव्यां यद्विलीयते सोऽन्नमयकोशः । तदेव स्थूलशरीरम्।कर्मेन्द्रियैः सह प्राणादिपञ्चकं प्राणमयकोशः । ज्ञानेन्द्रियैः सह मनो मनोमयकोशः । ज्ञानेन्द्रियैः सह बुद्धिर्विज्ञानमयकोशः । एतत्वकोशत्रयं लिङ्गशरीरम्। स्वरूपाज्ञानमानन्दमयकोशः। तत् कारणशरीरम्॥४॥

athānnamayaprāṇamayamanomayavijñānamayānandamayāḥ pañcakośāḥ। annarasenaiva bhūtvā'nnara-senābhivṛddhi prāpyānnarasamayapṛthivyāṃ yadvilīyate so'nnamayakośaḥ । tadeva sthūlaśarīram।karmendriyaiḥ saha prāṇādipañcakaṃ prāṇamayakośaḥ । jñānendriyaiḥ saha mano manomayakośaḥ । jñānendriyaiḥ saha buddhirvijñānamayakośaḥ । etatvakośatrayaṃ liṅgaśarīram। svarūpājñānamānandamayakośaḥ। tat kāraṇaśarīram ||4||

После этого идут Панчакоша, а именно Аннамайя, Пранамайя, Маномайя, Виджнянамайя и Анандамайя. Аннамайя коша — это то, что рождается из пищи, расцветает из нее и в конце концов растворяется в земле, содержащей в себе сущность пищи. Это грубое тело. Набор из пяти пран вместе с кармендриями называется Пранамайя коша. Ум вместе с органами восприятия называется Маномайя коша. Союз интеллекта с органами восприятия называется Виджнянамайя коша. Комбинация этих трех оболочек (пранаямайи, маномайи и виджнянанайи) составляет тело лингама. Анандамайя коша — это оболочка, в которой нет осознания собственной природы. Это называется каузальным телом. (4)

अथ ज्ञानेन्द्रियपञ्चकं कर्मेन्द्रियपञ्चकं प्राणादिपञ्चकं वियदादिपञ्चकमन्त:करण-चतुष्टयं कामकर्मतमांस्यष्टपुरम्॥५॥

atha jñānendriyapañcakaṃ karmendriyapañcakaṃ prāṇādipañcakaṃ viyadādipañcakamanta:karaṇa-catuṣṭayaṃ kāmakarmatamāṃsyaṣṭapuram ||5||

Таким образом, пять органов восприятия, пять органов действия, пять пран, Виядадипанчак (пять великих элементов), Антхакарана Чатуштая (четыре типа сознания), Кама, Карма и Авидья называются Пурьяштака (группа из восьми пури, городов). (5)

ईशाज्ञया विराजो व्यष्टिदेहं प्रविश्य बुद्धिमधिष्ठाय विश्वत्वमगमत् ।विज्ञानात्मा चिदाभासो विश्वो व्यावहारिको जाग्रत्स्थूलदेहाभिमानी कर्मभूरिति च विश्वस्य नाम भवति ॥६॥

īśājñayā virājo vyaṣṭidehaṃ praviśya buddhimadhiṣṭhāya viśvatvamagamat ।vijñānātmā cidābhāso viśvo vyāvahāriko jāgratsthūladehābhimānī karmabhūriti ca viśvasya nāma bhavati ||6||

По велению Бога Вирата (Всеобщее) вошла в человека и утвердилась в интеллекте, достигнув таким образом всеобщности, то есть стала известна как вселенная. Виджнанатма, Чидабхас, Вишва, Праджнак, Джаграт, Стхула Дехабхамани и Кармабху — это разные имена мира. (6)

ईशाज्ञया सूत्रात्मा व्यष्टिसूक्ष्मशरीरं प्रविश्य मन अधिष्ठाय तैजसत्वमगमत् । तैजसः प्रातिभासिकः स्वप्नकल्पित इति तैजसस्य नाम भवति ॥७॥

īśājñayā sūtrātmā vyaṣṭisūkṣmaśarīraṃ praviśya mana adhiṣṭhāya taijasatvamagamat । taijasaḥ prātibhāsikaḥ svapnakalpita iti taijasasya nāma bhavati ||7||

По велению Бога Сутра-атма вошла в тонкое тело человека, поселилась в его уме и достигла Теджас-саттвы. Теджас, Пратибхасика и Свакальпита — имена Теджаса. (7)

ईशाज्ञया मायोपाधिरव्यक्तसमन्वितो व्यष्टिकारणशरीरं प्रविश्य प्राज्ञत्वमगमत् । प्राज्ञोऽविच्छिन्नः पारमार्थिकः सुषुप्त्यभिमानीति प्राज्ञस्य नाम भवति॥८॥

īśājñayā māyopādhiravyaktasamanvito vyaṣṭikāraṇaśarīraṃ praviśya prājñatvamagamat । prājño'vicchinnaḥ pāramārthikaḥ suṣuptyabhimānīti prājñasya nāma bhavati ||8||

По велению Бога непроявленное, наделенное титулом Майя, вошло в каузальное тело индивидуума и достигло разума. Мудрые, непрерывные, духовные и гордые глубоким сном — вот имена мудрых. (8)

अव्यक्तलेशाज्ञानाच्छादितपारमार्थिकजीवस्य तत्त्वमस्यादिवाक्यानि ब्रह्मणैकतां जगुर्नेतरयोर्व्यावहारिकप्रतिभासिकयोः ॥९॥

avyaktaleśājñānācchāditapāramārthikajīvasya tattvamasyādivākyāni brahmaṇaikatāṃ jagurnetarayorvyāvahārikapratibhāsikayoḥ ||9||