विज्ञानं वाव ध्यानाद्भूयो विज्ञानेन वा ऋग्वेदं विजानाति यजुर्वेद सामवेदमाथर्वणं चतुर्थमितिहासपुराणं पञ्चमं वेदानां वेदं पित्र्य राशिं दैवं निधिं वाकोवाक्यमेकायनं देवविद्यां ब्रह्मविद्यां भूतविद्यां क्षत्रविद्यां नक्षत्रविद्या सर्पदेवजनविद्यां दिवं च पृथिवीं च वायुं चाकाशं चापश्च तेजश्च देवाश्च मनुष्याश्च पशूश्च वयासि च तृणवनस्पतीञ्छ्वापदान्याकीटपतङ्गपिपीलकं धर्मं चाधर्मं च सत्यं चानृतं च साधु चासाधु च हृदयज्ञं चाहृदयज्ञं चान्नं च रसं चेमं च लोकममुं च विज्ञानेनैव विजानाति विज्ञानमुपास्स्वेति॥१॥
vijñānaṁ vāva dhyānādbhūyo vijñānena vā ṛgvedaṁ vijānāti yajurveda sāmavedamātharvaṇaṁ caturthamitihāsapurāṇaṁ pañcamaṁ vedānāṁ vedaṁ pitrya rāśiṁ daivaṁ nidhiṁ vākovākyamekāyanaṁ devavidyāṁ brahmavidyāṁ bhūtavidyāṁ kṣatravidyāṁ nakṣatravidyā sarpadevajanavidyāṁ divaṁ ca pṛthivīṁ ca vāyuṁ cākāśaṁ cāpaśca tejaśca devāśca manuṣyāśca paśūśca vayāsi ca tṛṇavanaspatīñchvāpadānyākīṭapataṅgapipīlakaṁ dharmaṁ cādharmaṁ ca satyaṁ cānṛtaṁ ca sādhu cāsādhu ca hṛdayajñaṁ cāhṛdayajñaṁ cānnaṁ ca rasaṁ cemaṁ ca lokamamuṁ ca vijñānenaiva vijānāti vijñānamupāssveti ||1||
Понимание (Виджняна), воистину, больше Дхьяна. Понимание позволяет понять Ригведу, Яджурведу, Самаведу, Атхарваведу как четвертую, эпосы и древние предания как пятую, Веду Вед, правила жертвоприношений, которыми удовлетворяются Ману, науку чисел, науку предзнаменований, науку времени, логику, этику, этимологию, Брахма-видью, демонологию, науку об оружии, астрономию, науку змей и изящных искусств; небо, землю, воздух, воду, огонь, богов, людей, скот, птиц, травы, деревья; животных вместе с червями, мухами и муравьями; а также праведность и неправедность, истинное и ложное, хорошее и плохое, приятное и неприятное, пищу и вкус, этот мир и тот мир. Медитируй о понимании. (1)
स यो विज्ञानं ब्रह्मेत्युपास्ते विज्ञानवतो वै स लोकाञ्ज्ञानवतोऽभिसिध्यति यावद्विज्ञानस्य गतं तत्रास्य यथाकामचारो भवति यो विज्ञानं ब्रह्मेत्युपास्तेऽस्ति भगवो विज्ञानाद्भूय इति विज्ञानाद्वाव भूयोऽस्तीति तन्मे भगवान्ब्रवीत्विति॥२॥
sa yo vijñānaṁ brahmetyupāste vijñānavato vai sa lokāñjñānavato'bhisidhyati yāvadvijñānasya gataṁ tatrāsya yathākāmacāro bhavati yo vijñānaṁ brahmetyupāste'sti bhagavo vijñānādbhūya iti vijñānādvāva bhūyo'stīti tanme bhagavānbravītviti ||2||
«Тот, кто медитирует на понимании как Брахмана, достигает миров понимания и знания и может по своей свободной воле достичь того, чего достигает понимание, — тот, кто медитирует на понимании как Брахмана». Нарада сказал: «Почтенный господин, есть ли что-то большее, чем понимание?» «Конечно, есть что-то большее, чем понимание». «Пожалуйста, скажите мне это, почтенный господин». (2)