प्राणो ब्रह्मेति ह स्माह कौषीतकिस्तस्य ह वा एतस्य प्राणस्य ब्रह्मणो मनो दूतं वाक्परिवेष्टी चक्षुर्गोप्नु श्रोत्रं संश्रावयितृ तस्मै वा एतस्मै प्राणाय ब्रह्मण एताः सर्वा देवता अयाचमानाय बलिं हरन्ति तथो एवास्मै सर्वाणि भूतान्ययाचमानायैव बलिं हरन्ति य एवं वेद तस्योपनिषन्न याचेदिति ।
तद्यथा ग्रामं भिक्षित्वाऽलब्ध्वोपविशेन्नाहमतो दत्तमश्नीयामिति।
य एवैनं पुरस्तात्प्रत्याचक्षीरस्त एवैनमुपमन्त्रयन्ते ददाम त इति।
एष धर्मों याचितो भवति ।
अन्यतस्त्वेवैनमुपमन्त्रयन्ते ददाम त इति ॥१॥
prāṇo brahmeti ha smāha kauṣītakistasya ha vā etasya prāṇasya brahmaṇo mano dūtaṃ vākpariveṣṭī cakṣurgopnu śrotraṃ saṃśrāvayitṛ tasmai vā etasmai prāṇāya brahmaṇa etāḥ sarvā devatā ayācamānāya baliṃ haranti tatho evāsmai sarvāṇi bhūtānyayācamānāyaiva baliṃ haranti ya evaṃ veda tasyopaniṣanna yācediti ।
tadyathā grāmaṃ bhikṣitvā'labdhvopaviśennāhamato dattamaśnīyāmiti।
ya evainaṃ purastātpratyācakṣīrasta evainamupamantrayante dadāma ta iti।
eṣa dharmoṃ yācito bhavati ।
anyatastvevainamupamantrayante dadāma ta iti ||1||
(Поклонение элементу Прана) Риши Каушитаки, сын знаменитого мудреца «Кушитака», говорит, что сама эта прана есть Брахма. Знаменитая форма праны Брахма представлена здесь в виде царя. Ум — его посланник, речь — его королева, глаза — его защитники (министры), а уши — его привратники. Все эти чувственные боги приносят дары известной форме праны Брахме, даже не прося об этом. (При соприкосновении с праной деятельность ума и чувств начинает происходить легко. Поскольку этот процесс происходит автоматически, говорят, что это дар, данный без просьбы.) Таким образом, все живые и неживые существа предлагают дары тому, кто знает эту тайну, даже не прося об этом. Поклоняющийся этой высшей душе дает тайный обет, что он никогда ничего ни у кого не будет просить. Подобно тому, как нищий, просящий милостыню в деревне, не получает ничего, он сидит там удрученный и в гневе клянется, что отныне он не будет принимать милостыню, даже если ее дадут жители деревни. Подобно тому, как санньяси твердо придерживается своего слова, так и поклонник праны должен твердо придерживаться своего обета ничего не просить. Чувство смирения связано с Дхармы нищего. Люди приглашают просящего, который всегда держится подальше от попрошайничества и демонстрации бедности, говоря: «Приди, мы подадим тебе милостыню». (1)
प्राणो ब्रह्मेति ह स्माह पैङ्गयस्तस्य ह वा एतस्य प्राणस्य ब्रह्मणो वाक्परस्ताच्चक्षुरारुन्थे चक्षुः परस्ताच्छ्रोत्रमारुन्धे श्रोत्रं परस्तान्मन आरुन्धे मनः परस्तात्प्राण आरुन्थे तस्मै वा एतस्मै प्राणाय ब्रह्मण एताः सर्वा देवता अयाचमानाये बलिं हरन्ति तथो एवास्मै सर्वाणि भूतान्ययाचमानायैव बलिं हरन्ति य एवं वेद तस्योपनिषन्न याचेदिति तद्यथा ग्रामं भिक्षित्वाऽलब्ध्वोपविशेन्नाहमतो दत्तमश्नीयामिति य एवैनं पुरस्तात्प्रत्याचक्षीरस्त एवैनमुपमन्त्रयन्ते ददाम त इत्येष धर्मो याचितो भवत्यन्यतस्त्वेवैनमुपमन्त्रयन्ते ददाम त इति ॥२॥
prāṇo brahmeti ha smāha paiṅgayastasya ha vā etasya prāṇasya brahmaṇo vākparastāccakṣurārunthe cakṣuḥ parastācchrotramārundhe śrotraṃ parastānmana ārundhe manaḥ parastātprāṇa ārunthe tasmai vā etasmai prāṇāya brahmaṇa etāḥ sarvā devatā ayācamānāye baliṃ haranti tatho evāsmai sarvāṇi bhūtānyayācamānāyaiva baliṃ haranti ya evaṃ veda tasyopaniṣanna yācediti tadyathā grāmaṃ bhikṣitvā'labdhvopaviśennāhamato dattamaśnīyāmiti ya evainaṃ purastātpratyācakṣīrasta evainamupamantrayante dadāma ta ityeṣa dharmo yācito bhavatyanyatastvevainamupamantrayante dadāma ta iti ||2||
«Сама жизнь (прана) есть Брахман», — говорит знаменитый Махатма Пангья. У этой знаменитой формы праны Брахмы есть зрительное чувство за пределами речи, которое существует, пронизывая речевое чувство со всех сторон. За зрением следует чувство слуха; он пронизывает взгляд со всех сторон. За органом слуха находится разум, который присутствует и пронизывает орган слуха со всех сторон; Потому что только когда разум внимателен, это чувство слуха может быть способно слушать. За пределами ума находится Прана, которая пронизывает ум со всех сторон. Общеизвестно, что именно прана удерживает разум в целостности. Если нет праны, то даже разум не может существовать, поэтому, будучи внутренней душой и превосходя все, естественно, что праной является Брахман. Все эти боги приносят дары живому существу в форме Бога, даже если он об этом не просит. Точно так же преданному, который знает Его таким образом, все живые существа дарят различные дары, даже не прося их. Он принял твердое решение никогда ни у кого не просить милостыню. В этом контексте верен тот же пример, что и выше. (2)
अथात एकधनावरोधनं यदेकधनमभिध्यायात्पौर्णमास्यां वाऽमावास्यायां वा शुद्धपक्षे वा पुण्ये नक्षत्रेऽग्निमुपसमाधाय परिसमूह्य परिस्तीर्य पर्युक्ष्योत्पूय दक्षिणं जान्धाच्य स्न्नुवेण वा चमसेन वा कं सेन वैता आज्याहुतीर्जुहोति वाङ्नाम देवताऽवरोधिनी सा मेऽमुष्मादिदमवरुन्धां तस्यै स्वाहा।
प्राणो नाम देवताऽवरोधिनी सा मेऽमुष्मादिदमवरुन्धां तस्यै स्वाहा ।
चक्षुर्नाम देवताऽवरोधिनी सा मेऽमुष्मादिदमवरुन्धां तस्यै स्वाहा ।
श्रोत्रं नाम देवताऽवरोधिनी सा मेऽमुष्मादिदमवरुन्धां तस्यै स्वाहा।
मनो नाम देवताऽवरोधिनी सा मेऽमुष्मादिदमवरुधां तस्यै स्वाहा ।
प्रज्ञा नाम देवताऽवरोधिनी सा मेऽमुष्मादिदमवरुधां तस्यै स्वाहेत्यथ धूमगन्धं प्रजिघ्नायाज्यलेपेनाङ्गान्यनु विमृज्य वाचंयमोऽभिप्रव्रज्यार्थं ब्रवीत दूतं वा प्रहिणुयाल्लभते हैव ॥३॥
athāta ekadhanāvarodhanaṃ yadekadhanamabhidhyāyātpaurṇamāsyāṃ vā'māvāsyāyāṃ vā śuddhapakṣe vā puṇye nakṣatre'gnimupasamādhāya parisamūhya paristīrya paryukṣyotpūya dakṣiṇaṃ jāndhācya snnuveṇa vā camasena vā kaṃ sena vaitā ājyāhutīrjuhoti vāṅnāma devatā'varodhinī sā me'muṣmādidamavarundhāṃ tasyai svāhā।
prāṇo nāma devatā'varodhinī sā me'muṣmādidamavarundhāṃ tasyai svāhā ।
cakṣurnāma devatā'varodhinī sā me'muṣmādidamavarundhāṃ tasyai svāhā ।
śrotraṃ nāma devatā'varodhinī sā me'muṣmādidamavarundhāṃ tasyai svāhā।
mano nāma devatā'varodhinī sā me'muṣmādidamavarudhāṃ tasyai svāhā ।
prajñā nāma devatā'varodhinī sā me'muṣmādidamavarudhāṃ tasyai svāhetyatha dhūmagandhaṃ prajighnāyājyalepenāṅgānyanu vimṛjya vācaṃyamo'bhipravrajyārthaṃ bravīta dūtaṃ vā prahiṇuyāllabhate haiva ||3||
Теперь речь идет об ограничении единственного богатства (праны). Если человек медитирует только на одно богатство (прану), то в день полнолуния или новолуния или в любой благоприятный день Шуклы или Кришна Пакши он должен выполнить ритуал разведения огня в лучшем созвездии, выполнить Паригамшан Санскара (алтаря), разложить траву Куша, помазать Агниведи и т. д. освященной водой и очистить топленое масло, хранящееся в сосуде на огне, и, поставив правое колено на землю, предложить подношения с помощью Снувы, Чамаса или бронзового ковша (с мантрами, данными на оригинальном санскрите для божества Чаангнам... Сваха и т. д.).