स आगच्छतील्यं वृक्षं तं ब्रह्मगन्धः प्रविशति, स आगच्छति सालज्यं संस्थानं तं ब्रह्मरसः प्रविशति, स आगच्छत्यपराजितमायतनं तं ब्रह्मतेजः प्रविशति स आगच्छति ।
इन्द्रप्रजापती द्वारगोपौ तावस्मादपद्रवतः स आगच्छति विभुप्रमितं तं ब्रह्मतेजः प्रविशति स आगच्छति विचक्षणामासन्दीं वृहद्रथन्तरे सामनी पूर्वौ पादौ श्यैतनौधसे चापरौ वैरूपवैराजे अनूच्येते शाकररैवते तिरश्ची सा प्रज्ञा प्रज्ञया हि विपश्यति स आगच्छत्यमितौजसं पर्यङ्कं से प्राणस्तस्य भूतं च भविष्यच्च पूर्वौ पादौ श्रीश्चेरा चापरौ बृहद्रथंतरे अनुच्ये भद्रयज्ञायज्ञीये शीर्षण्ये ऋचश्च सामानि च प्राचीनातानानि यजूंषि तिरश्चीनानि सोमांशव उपस्तरणमुद्गीथ उपश्रीः श्रीरुपबर्हणं तस्मिन्ब्रह्मास्ते तमित्थंवित्पादेनेवाग्र आरोहति ।
तं ब्रह्मा पृच्छति कोऽसीति तं प्रतिबूयात् ॥५॥
sa āgacchatīlyaṃ vṛkṣaṃ taṃ brahmagandhaḥ praviśati, sa āgacchati sālajyaṃ saṃsthānaṃ taṃ brahmarasaḥ praviśati, sa āgacchatyaparājitamāyatanaṃ taṃ brahmatejaḥ praviśati sa āgacchati ।
indraprajāpatī dvāragopau tāvasmādapadravataḥ sa āgacchati vibhupramitaṃ taṃ brahmatejaḥ praviśati sa āgacchati vicakṣaṇāmāsandīṃ vṛhadrathantare sāmanī pūrvau pādau śyaitanaudhase cāparau vairūpavairāje anūcyete śākararaivate tiraścī sā prajñā prajñayā hi vipaśyati sa āgacchatyamitaujasaṃ paryaṅkaṃ se prāṇastasya bhūtaṃ ca bhaviṣyacca pūrvau pādau śrīścerā cāparau bṛhadrathaṃtare anucye bhadrayajñāyajñīye śīrṣaṇye ṛcaśca sāmāni ca prācīnātānāni yajūṃṣi tiraścīnāni somāṃśava upastaraṇamudgītha upaśrīḥ śrīrupabarhaṇaṃ tasminbrahmāste tamitthaṃvitpādenevāgra ārohati ।
taṃ brahmā pṛcchati ko'sīti taṃ pratibūyāt ||5||
После этого он (пуруша) идет к дереву под названием «Иля». В это время его обоняние достигает запаха Брахмана. Затем он приближается к городу под названием «Саладжья». Здесь его органы чувств ощущают самую божественную сущность Брахмана, которую он никогда раньше не испытывал. После этого он подходит к храму Брахмана под названием «Апараджита». Именно там в вас входит божественная энергия. Затем он направляется к привратнику Индре и Праджапати, которые затем расступаются, уступая ему дорогу. После этого он достигает зала собраний, называемого «Вибхупрамит», там он входит в славу Брахмы в своем сознании, затем он подходит к алтарю, называемому «Вичакшана». Две Самы, называемые «Брихат» и «Ратхантар», являются ножками двух передних частей этой кровати, а Самы, называемые «Шьяита» и «Наудхаса», являются ножками ее двух задних частей. Эти самасы, называемые «Вайрупа» и «Вайраджа», являются его южной и северной сторонами. Самы, называемые «Шаквара» и «Раивата», являются его восточной и западной сторонами. Он — воплощение коллективного разума. Этот знающий Брахмана достигает особого видения посредством этого интеллекта. После этого он подходит к кровати или трону, называемому «Амитауджаса», эта кровать — форма самой жизни, прошлое и будущее — ножки ее передней части, Шридеви или Бхудеви, обе они — ножки задней части этого трона. Длинные кхатванги, называемые «Анучья» в северном и южном регионах, — это сама с названиями «Брихат» и «Ратхантар», а маленькие кхатванги в восточном и западном регионах, на которых размещаются голова и ноги, — это сама с названиями «Ягньягной». Полосы, вытянутые с востока на запад, являются символом Рига и Самы. Диагонально расположенные доски на южной и северной стороне представляют собой форму самой Яджурведы. Мягкие и нежные лучи луны подобны мягкой подушке этой кровати. Есть Удгитха, а на ней — Упашри, то есть белая простыня. Шри Лакшми джи присутствует в форме подушки на этой кровати. Господь Брахмаджи восседает на таком божественном возвышении. Брахмаджянин, хорошо знающий эту прекрасную философию, садится первым, положив ноги на эту кровать. После этого Брахмаджи спрашивает того, кто знает Брахмана: кто ты? Он должен ответить на вопрос Господа Брахмана таким образом. (5)
ऋतुरस्म्यार्तवोऽस्म्याकाशाद्योनेः संभूतो भार्या एतत्संवत्सरस्य तेजोभूतस्य भूतस्य भूतस्य भूतस्यात्मा त्वमात्मासि यस्त्वमसि सोऽहमस्मीति तमाह कोऽहमस्मीति सत्यमिति बूयात्किं तद्यत्सत्यमिति यदन्यद्देवेभ्यश्च प्राणेभ्यश्च तत्सथ यद्देवाश्च प्राणाश्च तत्त्यं तदेतया वाचाऽभिव्या ह्नियते सत्यमित्येतावदिदं सर्वमिदं सर्वमसि ।
इत्येवैनं तदाह।
तदेतदृक्श्लोकेनाभ्युक्तम् यजूदरः सामशिरा आसावृङ्मूर्तिरव्ययः ।
स ब्रह्मेति स विज्ञेय ऋषिर्ब्रह्ममयो महानिति ।
तमाह केन मे पौंस्यानि नामान्याप्नोतीति प्राणेनेति ब्रूयात्।
केन स्त्रीनामानीति वाचेति केन नपुंसकानीति मनसेति केन गन्धानिति प्राणेनेत्येव ब्रूयात्।
केन रूपाणीति चक्षुषेति केन शब्दानिति श्रोत्रेणेति केनान्नरसानिति जिह्वयेति कैन कर्माणीति हस्ताभ्यामिति केन सुखदुःखे इति शरीरेणेति केनानन्दं रतिं प्रजातिमित्युपस्थेनेति।
केनेत्या इति पादाभ्यामिति केन धियो विज्ञातव्यं कामानिति प्रज्ञयेति ब्रूयात्तमाह।
आपो वै खलु मे ह्यसावयं ते लोक इति सा या ब्रह्मणो जितिय व्यष्टिस्तां जितिं जयति तां व्यष्टिं व्यश्नुते य एवं वेद य एवं वेद ॥६॥
ṛturasmyārtavo'smyākāśādyoneḥ saṃbhūto bhāryā etatsaṃvatsarasya tejobhūtasya bhūtasya bhūtasya bhūtasyātmā tvamātmāsi yastvamasi so'hamasmīti tamāha ko'hamasmīti satyamiti būyātkiṃ tadyatsatyamiti yadanyaddevebhyaśca prāṇebhyaśca tatsatha yaddevāśca prāṇāśca tattyaṃ tadetayā vācā'bhivyā hniyate satyamityetāvadidaṃ sarvamidaṃ sarvamasi ।
ityevainaṃ tadāha।
tadetadṛkślokenābhyuktam yajūdaraḥ sāmaśirā āsāvṛṅmūrtiravyayaḥ ।
sa brahmeti sa vijñeya ṛṣirbrahmamayo mahāniti ।
tamāha kena me pauṃsyāni nāmānyāpnotīti prāṇeneti brūyāt।
kena strīnāmānīti vāceti kena napuṃsakānīti manaseti kena gandhāniti prāṇenetyeva brūyāt।
kena rūpāṇīti cakṣuṣeti kena śabdāniti śrotreṇeti kenānnarasāniti jihvayeti kaina karmāṇīti hastābhyāmiti kena sukhaduḥkhe iti śarīreṇeti kenānandaṃ ratiṃ prajātimityupastheneti।
kenetyā iti pādābhyāmiti kena dhiyo vijñātavyaṃ kāmāniti prajñayeti brūyāttamāha।
āpo vai khalu me hyasāvayaṃ te loka iti sā yā brahmaṇo jitiya vyaṣṭistāṃ jitiṃ jayati tāṃ vyaṣṭiṃ vyaśnute ya evaṃ veda ya evaṃ veda ||6||