Процесс принудительного поднятия Апана Вайю, циркулирующего в нижней части тела, путем сжатия ануса называется Мулабандха. (42)
अपाने चोर्ध्वगे याते संप्राप्ते वह्निमण्डले। ततोऽनलशिखा दीर्घा वर्धते वायुना हता॥४३॥
ततो यातौ वह्न्यपानौ प्राणमुष्णस्वरूपकम् । तेनात्यन्तप्रदीप्तेन ज्वलनो देहजस्तथा ॥४४॥
तेन कुण्डलिनी सुप्ता संतप्ता संप्रबुध्यते । दण्डाहतभुजङ्गीव निःश्वस्य ऋजुतां व्रजेत् ॥४५॥
apāne cordhvage yāte saṃprāpte vahnimaṇḍale।
tato'nalaśikhā dīrghā vardhate vāyunā hatā ||43||
tato yātau vahnyapānau prāṇamuṣṇasvarūpakam ।
tenātyantapradīptena jvalano dehajastathā ||44||
tena kuṇḍalinī suptā saṃtaptā saṃprabudhyate ।
daṇḍāhatabhujaṅgīva niḥśvasya ṛjutāṃ vrajet ||45||
Когда Апана Вайю движется вверх и соединяется с Агни-мандалой, Агни (огонь) становится очень интенсивным из-за воздействия воздуха. Затем, когда Агни и Апана соединяются в горячей форме с Праной, под ее воздействием сжигаются расстройства, порожденные телом. (После этого) согреваемая этим огнем, спящая Кундалини пробуждается и выпрямляется, шипя, как измученная змея. (43-45)
बिलप्रवेशतो यत्र ब्रह्मनाड्यन्तरं व्रजेत् । तस्मान्नित्यं मूलबन्धः कर्तव्यो योगिभिः सदा ॥४६॥
bilapraveśato yatra brahmanāḍyantaraṃ vrajet ।
tasmānnityaṃ mūlabandhaḥ kartavyo yogibhiḥ sadā ||46||
В это время этот огонь (Кундалини) входит в Сушумна Нади, словно в отверстие, поэтому йоги должны всегда продолжать практиковать эту Мула Бандху. (46)
कुम्भकान्ते रेचकादौ कर्तव्यस्तूड्डियाणकः। बन्धो येन सुषुम्नायां प्राणस्तूड्डीयते यतः ॥४७॥
तस्मादुड्डीयणाख्योऽयं योगिभिः समुदाहृतः। सति वज्रासने पादौ कराभ्यां धारयेदढम्॥४८॥
गुल्फदेशसमीपे च कन्दं तत्र प्रपीडयेत् । पश्चिमं ताणमुदरे धारयेदये गले ॥४९॥
शनैः शनैर्यदा प्राणस्तुन्दसन्धिं निगच्छति। तुन्ददोषं विनिर्धेय कर्तव्यं सततं शनैः ॥५०॥
kumbhakānte recakādau kartavyastūḍḍiyāṇakaḥ।
bandho yena suṣumnāyāṃ prāṇastūḍḍīyate yataḥ ||47||
tasmāduḍḍīyaṇākhyo'yaṃ yogibhiḥ samudāhṛtaḥ।
sati vajrāsane pādau karābhyāṃ dhārayedaḍham ||48||
gulphadeśasamīpe ca kandaṃ tatra prapīḍayet ।
paścimaṃ tāṇamudare dhārayedaye gale ||49||
śanaiḥ śanairyadā prāṇastundasandhiṃ nigacchati।
tundadoṣaṃ vinirdheya kartavyaṃ satataṃ śanaiḥ ||50||
Перед выполнением Кумбхаки, а затем Речаки, выполняется Уддияна Бандху, при выполнении которой Прана совершает половину пути по Сушумна Нади, поэтому йоги называют ее «Уддияна». Для этого сядьте в позу Ваджрасаны и крепко держите обе руки на ногах. Живот следует подтянуть вверх, надавливая на бугорок около лодыжки, а также напрягая горло и сердце. Таким образом, прана медленно проникает в части живота, и это устраняет все желудочные расстройства. Поэтому эту деятельность следует продолжать непрерывно. (47-50)
पूरकान्ते तु कर्तव्यो बन्धो जालन्धराभिधः । कण्ठसंकोचरूपोऽसौ वायुमार्गनिरोधकः ॥५१॥
pūrakānte tu kartavyo bandho jālandharābhidhaḥ ।
kaṇṭhasaṃkocarūpo'sau vāyumārganirodhakaḥ ||51||
В конце вдоха горло сжимается, чтобы остановить воздух, это называется Джаландхара Бандха. (51)
अधस्तात्कुञ्चनेनाशु कण्ठसंकोचने कृते । मध्ये पश्चिमताणेन स्यात्प्राणो ब्रह्मनाडिगः ॥५२॥
adhastātkuñcanenāśu kaṇṭhasaṃkocane kṛte ।
madhye paścimatāṇena syātprāṇo brahmanāḍigaḥ ||52||
Сокращая анус в нижней части с помощью Мула Бандхи, выполните сокращение горла, т. е. Джаландхара Бандху, в середине (в животе) следует поднимать прана вайю, выполняя Уддияна Бандху. Таким образом, останавливая прану со всех сторон, она входит в Сушумну и движется вверх. (52)
पूर्वोक्तेन क्रमेणैव सम्यगासनमास्थितः । चालनं तु सरस्वत्याः कृत्वा प्राणं निरोधयेत् ॥५३॥
pūrvoktena krameṇaiva samyagāsanamāsthitaḥ ।
cālanaṃ tu sarasvatyāḥ kṛtvā prāṇaṃ nirodhayet ||53||
Следует сесть в правильную позу, следуя методу, описанному ранее, а затем контролировать дыхание, выполняя «Сарасвати-чалану». (53)
प्रथमे दिवसे कार्यं कुम्भकानां चतुष्टयम्। प्रत्येकं दशसंख्याकं द्वितीये पञ्चभिस्तथा ॥५४॥
विंशत्यलं तृतीयेऽह्नि पञ्चवृद्ध्या दिनेदिने । कर्तव्यः कुम्भको नित्यं बन्धत्रयसमन्वितः ॥५५॥
prathame divase kāryaṃ kumbhakānāṃ catuṣṭayam।
pratyekaṃ daśasaṃkhyākaṃ dvitīye pañcabhistathā ||54||
viṃśatyalaṃ tṛtīye'hni pañcavṛddhyā dinedine ।
kartavyaḥ kumbhako nityaṃ bandhatrayasamanvitaḥ ||55||
Все четыре вида Кумбхаки выполняются по десять раз в первый день; на второй день Кумбхака выполняется пятнадцать раз. На третий день практикуйте Пранаяму по двадцать раз каждый раз. Таким образом продолжайте увеличивать это число на пять каждый день. Кумбхаку следует практиковать ежедневно со всеми тремя бандхами. (5455)
दिवा सुप्तिर्निशायां तु जागरादतिमैथुनात्। बहुसंक्रमणं नित्यं रोधान्मूत्रपुरीषयोः ॥५६॥
विषमासनदोषाच्च प्रयासप्राणचिन्तनात्। शीघ्रमुत्पद्यते रोगः स्तम्भयेद्यदि संयमी ॥५७॥
divā suptirniśāyāṃ tu jāgarādatimaithunāt।
bahusaṃkramaṇaṃ nityaṃ rodhānmūtrapurīṣayoḥ ||56||
viṣamāsanadoṣācca prayāsaprāṇacintanāt।
śīghramutpadyate rogaḥ stambhayedyadi saṃyamī ||57||
Сон днем, бодрствование ночью, чрезмерная половая жизнь, задержка мочеиспускания и дефекации, слишком много ходьбы, неправильная практика асан, чрезмерные усилия во время пранаямы и беспокойство — из-за этих недостатков практикующий вскоре заболевает. (56-57)
योगाभ्यासेन मे रोग उत्पन्न इति कथ्यते। ततोऽभ्यासं त्यजेदेवं प्रथमं विघ्नमुच्यते ॥५८॥
द्वितीयं संशयाख्यं च तृतीयं च प्रमत्तता। आलस्याख्यं चतुर्थं च निद्रारूपं तु पञ्चमम्॥५९॥
षष्ठं तु विरतिर्भ्रान्तिः सप्तमं परिकीर्तितम् । विषयं चाष्टमं चैव अनाख्यं नवमं स्मृतम् ॥६०॥
अलब्धिर्योगतत्त्वस्य दशमं प्रोच्यते बुधैः । इत्येतद्विघ्नदशकं विचारेण त्यजेद्बुधः ॥६१॥
yogābhyāsena me roga utpanna iti kathyate।
tato'bhyāsaṃ tyajedevaṃ prathamaṃ vighnamucyate ||58||
dvitīyaṃ saṃśayākhyaṃ ca tṛtīyaṃ ca pramattatā।
ālasyākhyaṃ caturthaṃ ca nidrārūpaṃ tu pañcamam ||59||
ṣaṣṭhaṃ tu viratirbhrāntiḥ saptamaṃ parikīrtitam ।
viṣayaṃ cāṣṭamaṃ caiva anākhyaṃ navamaṃ smṛtam ||60||
alabdhiryogatattvasya daśamaṃ procyate budhaiḥ ।
ityetadvighnadaśakaṃ vicāreṇa tyajedbudhaḥ ||61||
Если кто-либо из практикующих прекращает заниматься йогой, заявляя, что из-за занятий йогой у него развилась болезнь, то следует понимать, что это первое препятствие для занятий йогой. Второе препятствие - сомнение в практике, т. е. отсутствие веры, третье препятствие - безумие, четвертое препятствие - лень, пятое препятствие - слишком много сна, шестое препятствие - отсутствие любви к практике, седьмое препятствие - заблуждение, восьмое препятствие - привязанность к чувственным желаниям, девятое препятствие - Анакхья (неизвестная или безымянная), а десятое препятствие - не достижение сущности Йоги, таким образом, эти десять препятствий таковы. Рассмотрев эти вещи, разумный искатель должен отказаться от них. (58-61)
प्राणाभ्यासस्ततः कार्यों नित्यं सत्त्वस्थया धिया। सुषुम्ना लीयते चितं तथा वायुः प्रधावति ॥६२॥
prāṇābhyāsastataḥ kāryoṃ nityaṃ sattvasthayā dhiyā |
suṣumnā līyate citaṃ tathā vāyuḥ pradhāvati ||62||
Поэтому следует регулярно выполнять пранаяму, думая саттвическим интеллектом. Благодаря такому типу мышления ум остается погруженным в Сушумна Нади, благодаря чему в нем начинает течь прана. (62)
शुष्के मले तु योगी च स्याद्गतिञ्जलिता ततः । अधोगतिमपानं वै ऊर्ध्वगं कुरुते बलात्॥६३॥
śuṣke male tu yogī ca syādgatiñjalitā tataḥ |
adhogatimapānaṃ vai ūrdhvagaṃ kurute balāt ||63||
После очищения от выделений, когда прана начинает течь (двигаться), только тогда Апану следует принудительно направлять вверх, но не раньше. (63)
आकुच्चनेन तं प्राहुर्मूलबन्धोऽयमुच्यते । अपानश्चोर्ध्वगो भूत्वा वह्निना सह गच्छति ॥६४॥