Корпус текстовПолнотекстовый поискОбычная библиотека

Глава пятая — часть 2

Книга
Маха-упанишада
Издание
edition-upn-224
Раздел
s0021
Язык
ru
Версия текста
fbe9f418d05558d02387

अवबोधं विदुर्ज्ञानं तदिदं साप्तभूमिकम् । मुक्तिस्तु ज्ञेयमित्युक्ता भूमिकासप्तकात्परम् ॥२३॥

vadanti bahubhedena vādino yogabhūmikāḥ ।

mama tvabhimatā nūnamimā evaṃ śubhapradāḥ ||22||

avabodhaṃ vidurjñānaṃ tadidaṃ sāptabhūmikam ।

muktistu jñeyamityuktā bhūmikāsaptakātparam ||23||

Мудрые люди описали различные типы стадий йоги, но я считаю, что только эти семь стадий особенно полезны. Таким образом, понимание, порождаемое этими семью типами, называется «Джняна». Освобождение, которое происходит на этих семи стадиях, называется «Джнея». (22-23)

ज्ञानभूमिः शुभेच्छाख्या प्रथमा समुदाहृता। विचारणा द्वितीया तु तृतीया तनुमानसी ॥२४॥

सत्त्वापत्तिश्चतुर्थी स्यात्ततोऽसंसक्तिनामिका। पदार्थभावना षष्ठी सप्तमी तुर्यगा स्मृता ॥२५॥

आसामन्तःस्थिता मुक्तिर्यस्यां भूयो न शोचति। एतासां भूमिकानां त्वमिदं निर्वचनं शृणु॥२६॥

jñānabhūmiḥ śubhecchākhyā prathamā samudāhṛtā।

vicāraṇā dvitīyā tu tṛtīyā tanumānasī ||24||

sattvāpattiścaturthī syāttato'saṃsaktināmikā।

padārthabhāvanā ṣaṣṭhī saptamī turyagā smṛtā ||25||

āsāmantaḥsthitā muktiryasyāṃ bhūyo na śocati।

etāsāṃ bhūmikānāṃ tvamidaṃ nirvacanaṃ śṛṇu ||26||

Первый тип знания получил название «Добрые пожелания». Второй — «Вичарана», третий — «Тануманаси», четвертый — «Саттвапатти», пятый — «Асамсакти», шестой — «Прадтарабхавана» и седьмой — «Турьяга». Эти типы несут в себе освобождение, позволяющее больше не переживать горе. Теперь послушай подробности. (24-26)

स्थितः किं मूढ एवास्मि प्रेक्षेऽहं शास्त्रसज्जनैः। वैराग्यपूर्वमिच्छेति शुभेच्छेत्युच्यते बुधैः ॥२७॥

शास्त्रसज्जनसंपर्कवैराग्याभ्यासपूर्वकम् । सदाचारप्रवृत्तिर्या प्रोच्यते सा विचारणा॥२८॥

sthitaḥ kiṃ mūḍha evāsmi prekṣe'haṃ śāstrasajjanaiḥ।

vairāgyapūrvamiccheti śubhecchetyucyate budhaiḥ ||27||

śāstrasajjanasaṃparkavairāgyābhyāsapūrvakam ।

sadācārapravṛttiryā procyate sā vicāraṇā ||28||

Почему я в замешательстве? Я обсужу этот вопрос с писаниями и благородными людьми — желание, которое возникает перед принятием отречения таким образом, мудрецы назвали «благими пожеланиями». Затем, благодаря изучению писаний и общению с благородными людьми, практике и чувства отрешенности, возникают тенденции хорошего поведения, которые называются «Вичарана». (27-28)

विचारणाशुभेच्छाभ्यामिन्द्रियार्थेषु रक्तता। यत्र सा तनुतामेति प्रोच्यते तनुमानसी ॥२९॥

भूमिकात्रियाभ्यासाच्चित्ते तु विरतेर्वशात् । सत्त्वात्मनि स्थिते शुद्धे सत्त्वापत्तिरुदाहृता ॥३०॥

vicāraṇāśubhecchābhyāmindriyārtheṣu raktatā।

yatra sā tanutāmeti procyate tanumānasī ||29||

bhūmikātriyābhyāsāccitte tu viratervaśāt ।

sattvātmani sthite śuddhe sattvāpattirudāhṛtā ||30||

Благодаря благим пожеланиям и размышлениям уменьшается привязанность к объектам чувств; такое состояние называется «Тануманаси». Когда ум находится в чистой форме Саттвы благодаря практике этих трех типов знания и преобладанию отрешенности, это состояние называется «Саттвапатти». (29-30)

दशाचतुष्टयाभ्यासादसंसर्गकला तु या। रूढसत्त्वचमत्कारा प्रोक्ताऽसंसक्तिनामिका॥३१॥

भूमिकापञ्चकाभ्यासात्स्वात्मारामतया दृढम्। आभ्यन्तराणां बाह्यानां पदार्थानामभावनात्॥३२॥

परप्रयुक्तेन चिरं प्रयत्नेनावबोधनम् । पदार्थभावना नाम षष्ठी भवति भूमिका ॥३३॥

daśācatuṣṭayābhyāsādasaṃsargakalā tu yā।

rūḍhasattvacamatkārā proktā'saṃsaktināmikā ||31||

bhūmikāpañcakābhyāsātsvātmārāmatayā dṛḍham।

ābhyantarāṇāṃ bāhyānāṃ padārthānāmabhāvanāt ||32||

paraprayuktena ciraṃ prayatnenāvabodhanam ।

padārthabhāvanā nāma ṣaṣṭhī bhavati bhūmikā ||33||

После практики всех этих типов знания искусство быть свободным от привязанностей, которое сияет, утверждается в истине и известно как «Асамсакти». В результате практики этих пяти стадий, когда человек остается погруженным в собственное сознание и чувства внешних и внутренних объектов уничтожаются, он переходит на шестую стадию, называемую «Падхартхабхавана». (31-33)

भूमिषट्कचिराभ्यासाद्भेदस्यानुपलम्भनात् । यत्स्वभावैकनिष्ठत्वं सा ज्ञेया तुर्यगा गतिः ॥३४॥

एषा हि जीवन्मुक्तेषु तुर्यावस्थेति विद्यते । विदेहमुक्तिविषयं तुर्यातीतमतः परम् ॥३५॥

bhūmiṣaṭkacirābhyāsādbhedasyānupalambhanāt ।

yatsvabhāvaikaniṣṭhatvaṃ sā jñeyā turyagā gatiḥ ||34||

eṣā hi jīvanmukteṣu turyāvastheti vidyate ।

videhamuktiviṣayaṃ turyātītamataḥ param ||35||

Когда эти шесть Бхуми (полей) созревают, различение исчезает, и ищущий становится устойчивым в состоянии начала, это называется состоянием «Турьяга». Только освобожденный человек может достичь этого состояния Турия. После этого наступает состояние Туриатита, которое является предметом освобождения извне. (34-35)

ये निदाघ महाभागाः सप्तमीं भूमिमाश्रिताः । आत्मारामा महात्मानस्ते महत्पदमागताः ॥३६॥

जीवन्मुक्ता न मज्जन्ति सुखदुःखरसस्थिते । प्रकृतेनाथ कार्येण किंचित्कुर्वन्ति वा न वा ॥३७॥

ye nidāgha mahābhāgāḥ saptamīṃ bhūmimāśritāḥ ।

ātmārāmā mahātmānaste mahatpadamāgatāḥ ||36||

jīvanmuktā na majjanti sukhaduḥkharasasthite ।

prakṛtenātha kāryeṇa kiṃcitkurvanti vā na vā ||37||

О невинный! Те чрезвычайно удачливые люди, которые достигают состояния Саптами Турьяги, достигают великого положения (высшего положения) Махатмы, который блажен в душе. Такие освобожденные души остаются полностью отрешенными от переживаний счастья и печали. Даже исполняя обязанности, они не вовлекаются в них. (36-37)

पार्श्वस्थबोधिताः सन्तः पूर्वाचारक्रमागतम्। आचारमाचरन्त्येव सुप्तबुद्धवदुत्थिताः ॥३८॥

भूमिकासप्तकं चैतद्धीमतामेव गोचरम्। प्राप्य ज्ञानदशामेतां पशुम्लेच्छादयोऽपि ये॥३९॥

सदेहा वाप्यदेहा वा ते मुक्ता नात्र संशयः। ज्ञप्तिर्हि ग्रन्थिविच्छेदस्तस्मिन्सति विमुक्तता॥४०॥

pārśvasthabodhitāḥ santaḥ pūrvācārakramāgatam।

ācāramācarantyeva suptabuddhavadutthitāḥ ||38||

bhūmikāsaptakaṃ caitaddhīmatāmeva gocaram।

prāpya jñānadaśāmetāṃ paśumlecchādayo'pi ye ||39||

sadehā vāpyadehā vā te muktā nātra saṃśayaḥ।

jñaptirhi granthivicchedastasminsati vimuktatā ||40||

Подобно тому, как человек просыпается ото сна, когда его будят близкие члены семьи, так и мудрецы продолжают совершать ритуалы и следовать традиции вечного поведения. Если даже животные, млеччхи и т. д. узнают об этих семи типах знания, то они также получат право достичь спасения либо в теле, либо после смерти, в этом нет места для сомнений. Раскрытие сердечных узлов — это знание, а по достижении знания освобождение гарантировано. (38-40)

मृगतृष्णाम्बुबुद्धयादिशान्तिमात्रात्मकस्त्वसौ। ये तु मोहार्णवात्तीर्णास्तैः प्राप्तं परमं पदम् ॥४१॥

ते स्थिती भूमिकास्वासु स्वात्मलाभपरायणाः । मनः प्रशमनोपायो योग इत्यभिधीयते ॥४२॥

mṛgatṛṣṇāmbubuddhayādiśāntimātrātmakastvasau।

ye tu mohārṇavāttīrṇāstaiḥ prāptaṃ paramaṃ padam ||41||

te sthitī bhūmikāsvāsu svātmalābhaparāyaṇāḥ ।

manaḥ praśamanopāyo yoga ityabhidhīyate ||42||

Подобно тому, как испытывающий жажду видя мираж, не понимает, что такое вода, это называется невежеством; уничтожение невежества — это освобождение. Только те имеют право на высшее положение, кто пересёк океан привязанности. Только те личности, которые прилагают усилия для самореализации, утверждаются в этих типах знания. Средство достижения полного душевного покоя называется Йогой. (41-42)

सप्तभूमिः स विज्ञेयः कथितास्ताश्च भूमिकाः । एतासां भूमिकानां तु गम्यं ब्रह्माभिधं पदम् ॥४३॥

त्वत्ताऽहन्तात्मता यत्र परता नास्ति काचन। न क्वचिद्भावकलना न भावाभावगोचरा॥४४॥

सर्वं शान्तं निरालम्बं व्योमस्थं शाश्वतं शिवम्। अनामयमनाभासमनामकमकारणम् ॥४५॥

न सन्नासन्न मध्यं तं न सर्वं सर्वमेव च। मनोवचोभिरग्राह्यं पूर्णात्पूर्णं सुखात्सुखम् ॥४६॥

असंवेदनमाशान्तमात्मवेदनमाततम् । सत्ता सर्वपदार्थानां नान्या संवेदनादृते ॥४७॥

saptabhūmiḥ sa vijñeyaḥ kathitāstāśca bhūmikāḥ ।

etāsāṃ bhūmikānāṃ tu gamyaṃ brahmābhidhaṃ padam ||43||

tvattā'hantātmatā yatra paratā nāsti kācana।

na kvacidbhāvakalanā na bhāvābhāvagocarā ||44||

sarvaṃ śāntaṃ nirālambaṃ vyomasthaṃ śāśvataṃ śivam।

anāmayamanābhāsamanāmakamakāraṇam ||45||

na sannāsanna madhyaṃ taṃ na sarvaṃ sarvameva ca।

manovacobhiragrāhyaṃ pūrṇātpūrṇaṃ sukhātsukham ||46||

asaṃvedanamāśāntamātmavedanamātatam ।

sattā sarvapadārthānāṃ nānyā saṃvedanādṛte ||47||