Раздел первый
अथ हैनं शाण्डिल्योऽथर्वाणं पप्रच्छ यदेकमक्षरं निष्क्रियं शिवं सन्मात्रं परंब्रह्म। तस्मात्कथमिदं विश्वं जायते कथं स्थीयते कथमस्मिल्लीयते । तन्मे संशयं छेत्तुमर्हसीति ॥१॥
atha hainaṃ śāṇḍilyo'tharvāṇaṃ papraccha yadekamakṣaraṃ niṣkriyaṃ śivaṃ sanmātraṃ paraṃbrahma। tasmātkathamidaṃ viśvaṃ jāyate kathaṃ sthīyate kathamasmillīyate । tanme saṃśayaṃ chettumarhasīti ||1||
Таким образом, получив информацию от Атхарвы Муни, Махатма Шандилья снова спросил: «О Господь! Как этот мир возникает из Верховного Брахмана, который односложный, бездеятельный, благоприятный, просто существующий и имеющий собственную форму? Как он (мир) утверждается и как вливается в него (Брахмана)? Очень важно развеять это мое сомнение». (1)
स होवाचाथर्वा सत्यं शाण्डिल्य परब्रह्म निष्क्रियमक्षरमिति । अथाप्यस्यारूपस्य ब्रह्मणस्त्रीणि रूपाणि भवन्ति सकलं निष्कलं सकलनिष्कलं चेति ॥२॥
sa hovācātharvā satyaṃ śāṇḍilya parabrahma niṣkriyamakṣaramiti | athāpyasyārūpasya brahmaṇastrīṇi rūpāṇi bhavanti sakalaṃ niṣkalaṃ sakalaniṣkalaṃ ceti ||2||
Услышав это, Атхарва Муни сказал: О Шандилья! Верно, что Парабрахман пассивен и имеет форму слова, однако этот неразрушимый Парабрахман имеет три формы — Сакала (грубую), Нишкала (чистую) и Сакала-Нишкала (совершенно безупречная). (2)
यत्सत्यं विज्ञानमानन्दं निष्क्रियं निरञ्जनं सर्वगतं सुसूक्ष्मं सर्वतोमुखमनिर्देश्य-ममृतमस्ति तदिदं निष्कलं रूपम्॥३॥
yatsatyaṃ vijñānamānandaṃ niṣkriyaṃ nirañjanaṃ sarvagataṃ susūkṣmaṃ sarvatomukhamanirdeśya-mamṛtamasti tadidaṃ niṣkalaṃ rūpam ||3||
Тот, кто истинен, полон знания, блажен, свободен от действий, лишен удовольствий, вездесущ, тонок, имеет четыре лица, неописуем и бессмертен, является чистой формой Брахмана. (3)
अथास्य या सहजास्त्यविद्या मूलप्रकृतिर्माया लोहितशुक्लकृष्णा। तया सहायवान् देवः कृष्णपिङ्गलो महेश्वर ईष्टे। तदिदमस्य सकलं रूपम्॥४॥
athāsya yā sahajāstyavidyā mūlaprakṛtirmāyā lohitaśuklakṛṣṇā। tayā sahāyavān devaḥ kṛṣṇapiṅgalo maheśvara īṣṭe। tadidamasya sakalaṃ rūpam ||4||
После этого естественное невежество, изначальная природа и сила майи этого Верховного Брахмана окрашиваются в красный, белый и черный цвета. С ее (Майи) помощью этот бог начинает ассоциироваться с черным и желтым цветом и становится богом и повелителем всего. Это «грубая» форма этого Брахмана. (4)
अथैष ज्ञानमयेन तपसा चीयमानोऽकामयत बहुस्यां प्रजायेयेति । अथैतस्मात्तप्यमा-नात्सत्यकामात्त्रीण्यक्षराण्यजायन्त। तस्त्रो व्याहृतयस्त्रिपदा गायत्री त्रयो वेदास्त्रयो देवास्त्रयो वर्णास्त्रयोऽग्नयश्च जायन्ते। योऽसौ देवो भगवान्सर्वैश्वर्यसंपन्नः सर्वव्यापी सर्वभूतानां हृदये संनिविष्टो मायावी मायया क्रीडति स ब्रह्मा स विष्णुः स रुद्रः स इन्द्रः स सर्वे देवाः सर्वाणि भूतानि स एव पुरस्तात्स एव पश्चात्स एवोत्तरतः स एव दक्षिणतः स एवाधस्तात्स एवोप-रिष्टात्स एव सर्वम्। अथास्य देवस्यात्मशक्तेरात्मक्रीडस्य भक्तानुकम्पिनो दत्तात्रेयरूपा सुरूपा
तनूरवासा इन्दीवरदलप्रख्या चतुर्बाहुरघोरापापकाशिनी । तदिदमस्य सकलनिष्कलं रूपम्॥५॥
athaiṣa jñānamayena tapasā cīyamāno'kāmayata bahusyāṃ prajāyeyeti । athaitasmāttapyamā-nātsatyakāmāttrīṇyakṣarāṇyajāyanta। tastro vyāhṛtayastripadā gāyatrī trayo vedāstrayo devāstrayo varṇāstrayo'gnayaśca jāyante। yo'sau devo bhagavānsarvaiśvaryasaṃpannaḥ sarvavyāpī sarvabhūtānāṃ hṛdaye saṃniviṣṭo māyāvī māyayā krīḍati sa brahmā sa viṣṇuḥ sa rudraḥ sa indraḥ sa sarve devāḥ sarvāṇi bhūtāni sa eva purastātsa eva paścātsa evottarataḥ sa eva dakṣiṇataḥ sa evādhastātsa evopa-riṣṭātsa eva sarvam। athāsya devasyātmaśakterātmakrīḍasya bhaktānukampino dattātreyarūpā surūpā tanūravāsā indīvaradalaprakhyā caturbāhuraghorāpāpakāśinī । tadidamasya sakalaniṣkalaṃ rūpam ||5||
После этого этот Парабрахман, достигнув развития посредством покаяния знания, пожелал, чтобы «Я появился (Прадурбхута) в различных формах». После этого он приступил к покаянию. Затем возникли три слога, полные всех желаний, а также три Вьяхрити, Гаятри с тремя положениями, три Веды, три Бога, три Варны и три Агни. Этот Бог, являющийся Верховным Существом, исполненный всех богатств, вездесущий, пребывающий в сердцах всех существ, иллюзорный и играющий с Майей, — тот же Брахма, тот же Вишну, тот же Рудра, тот же Индра, он принимает форму всех богов и всех существ. То же самое установлено в восточном направлении, то же самое в западном направлении, то же самое в северном направлении, то же самое в южном направлении, то же самое внизу и то же самое наверху. Вот так, вот и все. Этот бог играет со своей силой и сохраняет сострадание к своим последователям. Его тело подобно телу Даттатреи, прекрасное, без одежды, нежное, как лепесток лотоса, с четырьмя руками, без страха и греха и наполненное светом. Это его «совершенно безупречная» форма. (5)