अथ हैनमथर्वाणं शाण्डिल्य: पप्रच्छ केनोपायेन नाड्यः शुद्धाः स्युः । नाडयः कतिसंख्या-काः । तासामुत्पत्तिः कीदृशी। तासु कति वायवस्तिष्ठन्ति । तेषां कानि स्थानानि । तत्कर्माणि कानि। देहे यानि यानि विज्ञातव्यानि तत्सर्वं मे ब्रूहीति ॥१॥
atha hainamatharvāṇaṃ śāṇḍilya: papraccha kenopāyena nāḍyaḥ śuddhāḥ syuḥ । nāḍayaḥ katisaṃkhyā-kāḥ । tāsāmutpattiḥ kīdṛśī। tāsu kati vāyavastiṣṭhanti । teṣāṃ kāni sthānāni । tatkarmāṇi kāni। dehe yāni yāni vijñātavyāni tatsarvaṃ me brūhīti ||1||
После этого Махатма Шандилья спросил Атхарва Муни: «Каким методом очищаются нади?» Каково количество нади? Как они возникли? Сколько видов вайю в них присутствует? Где они находится? Каковы их функции? Пожалуйста, расскажите мне все, что необходимо знать об этом теле. (1)
स होवाचाथर्वा । अथेदं शरीरं षण्णवत्यङ्गुलात्मकं भवति । शरीरात्प्राणो द्वादशाङ्गुला-धिको भवति ॥२॥
शरीरस्थं प्राणमग्निना सह योगाभ्यासेन समं न्यूनं वा यः करोति स योगिपुङ्गवो भवति ॥३॥
sa hovācātharvā । athedaṃ śarīraṃ ṣaṇṇavatyaṅgulātmakaṃ bhavati । śarīrātprāṇo dvādaśāṅgulā-dhiko bhavati ||2||
śarīrasthaṃ prāṇamagninā saha yogābhyāsena samaṃ nyūnaṃ vā yaḥ karoti sa yogipuṅgavo bhavati ||3||
После этого мудрец Атхарва сказал, что тело имеет размер девяносто шесть (96) пальцев. Праническое тело на двенадцать пальцев больше. Человек, который посредством практики йоги стабилизирует прану, присутствующую в этом теле, в состоянии, равном огню или даже меньше, называется великим йогом. (2-3)
देहमध्ये शिखिस्थानं त्रिकोणं तप्तजाम्बूनदप्रभं मनुष्याणाम्। चतुष्पदां चतुरश्रम्। विहङ्गानां वृत्ताकारम् । तन्मध्ये शुभा तन्वी पावकी शिखा तिष्ठति ॥४॥
dehamadhye śikhisthānaṃ trikoṇaṃ taptajāmbūnadaprabhaṃ manuṣyāṇām | catuṣpadāṃ caturaśram | vihaṅgānāṃ vṛttākāram | tanmadhye śubhā tanvī pāvakī śikhā tiṣṭhati ||4||
У людей место огня в теле подобно треугольнику и имеет цвет, подобный горячему золоту. У четвероногих оно прямоугольное, а у птиц — круглое. В этом огненном месте обитает стройная, благоприятная Агни-шикха.
गुदाद्दवङ्गुलादूर्ध्वं मेढ्राद्दव्यङ्गुलादधो देहमध्यं मनुष्याणां भवति । चतुष्पदा हृन्मध्यम्। विहगानां तुन्दमध्यम्। देहमध्यं नवाङ्गुलं चतुरङ्गुलमुत्सेधायतमण्डाकृति ॥५॥
gudāddavaṅgulādūrdhvaṃ meḍhrāddavyaṅgulādadho dehamadhyaṃ manuṣyāṇāṃ bhavati । catuṣpadā hṛnmadhyam। vihagānāṃ tundamadhyam। dehamadhyaṃ navāṅgulaṃ caturaṅgulamutsedhāyatamaṇḍākṛti ||5||
Середина человеческого тела находится на расстоянии двух пальцев вверх от ануса и двух пальцев вниз от пениса. Центр сердца у четвероногих и центр желудка у птиц являются срединной точкой их тела. Срединная часть тела имеет высоту девять пальцев и ширину четыре пальца. По форме она напоминает яйцо. (5)
तन्मध्ये नाभिः । तत्र द्वादशारयुतं चक्रम्। तच्चत्र्क्त्मध्ये पुण्यपापप्रचोदितो जीवोभ्रमति ।।६॥
तन्तुपञ्जरमध्यस्थलूतिका यथा भ्रमति तथा चासौ तत्र प्राण श्चरति । देहेऽस्मिञ्जीवः प्राणारूढो भवेत् ॥७॥
tanmadhye nābhiḥ । tatra dvādaśārayutaṃ cakram। taccatrktmadhye puṇyapāpapracodito jīvobhramati ||6||
tantupañjaramadhyasthalūtikā yathā bhramati tathā cāsau tatra prāṇa ścarati । dehe'smiñjīvaḥ prāṇārūḍho bhavet ||7||
В центре находится пупок, а в нем расположена чакра (колесо) с двенадцатью спицами. Посреди этого круга живое существо продолжает бродить туда-сюда, черпая вдохновение в добродетели и грехе. Подобно тому, как паук продолжает двигаться внутри созданной им паутины, это существо также продолжает двигаться внутри той же самой паутины. В этом теле душа всегда остается зависимой от жизненной силы (праны). (6-7)
नाभेस्तिर्यगध ऊर्ध्वं कुण्डलिनीस्थानम्। अष्टप्रकृतिरूपाऽष्टधा कुण्डलीकृता कुण्ड-लिनी शक्तिर्भवति। यथावद्वायुसंचारं जलान्नादीनि परितः स्कन्धपार्श्वेषु निरुध्यैनं मुखेनैव समावेष्ट्य ब्रह्मरन्ध्र योगकाले चापानेनाग्निना च स्फुरति । हृदयाकाशे महोज्ज्वला ज्ञानरूपा भवति ॥८॥
nābhestiryagadha ūrdhvaṃ kuṇḍalinīsthānam। aṣṭaprakṛtirūpā'ṣṭadhā kuṇḍalīkṛtā kuṇḍa-linī śaktirbhavati। yathāvadvāyusaṃcāraṃ jalānnādīni paritaḥ skandhapārśveṣu nirudhyainaṃ mukhenaiva samāveṣṭya brahmarandhra yogakāle cāpānenāgninā ca sphurati । hṛdayākāśe mahojjvalā jñānarūpā bhavati ||8||
Область Кундалини расположена снизу и сверху около пупка. Кундалини Шакти имеет восемь типов природы и образует восемь витков. В состоянии йоги эта сила снова пробуждается поднимается от устья к Брахмарандре через Апану и Агни, обеспечивая правильную циркуляцию вайю и стабилизируя воду, пищу и т. д Эта сверкающая сила очень ярка и имеет форму знания в пространстве сердца. (8)
मध्यस्थकुण्डलिनीमाश्रित्य मुख्या नाड्यश्चतुर्दश भवन्ति।इडा पिङ्गला सुषुम्ना सरस्वती वारुणी पूषा हस्तिजिह्वा यशस्विनी विश्वोदरी कुहू:शङ्खिनी पयस्विनी अलम्बुसा गान्धारीति नाड्यश्चतुर्दश भवन्ति ॥९॥
madhyasthakuṇḍalinīmāśritya mukhyā nāḍyaścaturdaśa bhavanti।iḍā piṅgalā suṣumnā sarasvatī vāruṇī pūṣā hastijihvā yaśasvinī viśvodarī kuhū:śaṅkhinī payasvinī alambusā gāndhārīti nāḍyaścaturdaśa bhavanti ||9||
Существует четырнадцать основных нади, которые принимают прибежище у Кундалини и располагаются в середине. Это соответственно Ида, Пингала, Сушумна, Сарасвати, Варуни, Пуша, Хастиджихва, Яшасвини, Вишводари, Куху, Шанкхини, Паясвини, Аламбуша и Гандхари. (9)
तत्र सुषुम्ना विश्वधारिणी मोक्षमार्गेति चाचक्षते । गुदस्य पृष्ठभागे वीणादण्डाश्रिता मूर्धपर्यन्तं ब्रह्मरन्ध्र विज्ञेया व्यक्ता सूक्ष्मा वैष्णवी भवति ॥१०॥
tatra suṣumnā viśvadhāriṇī mokṣamārgeti cācakṣate । gudasya pṛṣṭhabhāge vīṇādaṇḍāśritā mūrdhaparyantaṃ brahmarandhra vijñeyā vyaktā sūkṣmā vaiṣṇavī bhavati ||10||
Йоги утверждают, что среди всех этих нади Сушумна способна удерживать вселенную и указывать путь к спасению. В копчике этот нади прикрепляется к спинному мозгу и достигает Брахмарандры в голове. Он чистый, тонкий и имеет форму Вайшнави. (10)
सुषुम्नायाः सव्यभागे इडा तिष्ठति । दक्षिणभागे पिङ्गला। इडायां चन्द्रश्चरति । पिङ्गलायां रविः । तमोरूपश्चन्द्रः । रजोरूपो रविः । विषभागो रविः ।अमृतभागश्चन्द्रमाः । तावेव सर्वकालं धत्तः। सुषुम्ना कालभोक्त्री भवति। सुषुम्नापृष्ठपार्श्वयोः सरस्वतीकुहू भवतः । यशस्विनी-कुहूमध्ये वारुणी प्रतिष्ठिता भवति । पूषासरस्वतीमध्ये पयस्विनी भवति । गान्धारीसरस्वतीमध्ये यशस्विनी भवति । कन्दमध्येऽलम्बुसा भवति । सुषुम्नापूर्वभागे मेढ्रान्तं कुहूर्भवति । कुण्ड- लिन्या अधश्चोर्ध्वं वारुणी सर्वगामिनी भवति। यशस्विनी सौम्या च पादाङ्गुष्ठान्तमिष्यते । पिङ्गला चोर्ध्वगा याम्यनासान्तं भवति । पिङ्गलाया: पृष्ठतो याम्यनेत्रान्तं पूषा भवति । याम्यकर्णान्तं यशस्विनी भवति । जिह्वाया ऊर्ध्वान्तं सरस्वती भवति । आसव्यकर्णान्तमूर्ध्वगा शङ्खिनी भवति । इडापृष्ठभागात्सव्यनेत्रान्तगा गान्धारी भवति । पायुमूलादधोर्ध्वगाऽलम्बुसा भवति । एतासु चतुर्दशसु नाडीष्वन्या नाड्यः संभवन्ति। तास्वन्यास्तास्वन्या भवन्तीति विज्ञेयाः । यथाऽश्वत्थादिपत्रं सिराभिर्व्याप्तमेवं शरीरं नाडीभिर्व्याप्तम् ॥११॥