मातृणां लक्षणं वक्ष्ये यथावदनुपूर्वशः । ब्रह्मणा ब्रह्मसदृशी चतुर्वक्त्रा चतुर्भुजा ॥ mātṛṇāṃ lakṣaṇaṃ vakṣye yathāvadanupūrvaśaḥ | brahmaṇā brahmasadṛśī caturvaktrā caturbhujā || Я расскажу по порядку, каковы признаки Матерей. Брахми подобна Брахме: у Неё четыре лица и четыре руки.
हंसारूढा च कर्तव्या साक्षसूत्रकमण्डलुः । महेश्वरस्य रूपेण तथा माहेश्वरी मता ॥ haṃsārūḍhā ca kartavyā sākṣasūtrakamaṇḍaluḥ | maheśvarasya rūpeṇa tathā māheśvarī matā || Её следует изобразить верхом на лебеде, с чётками и камандалу. Махешвари же представляется в образе Махешвары:
जटामुकुटसंयुक्ता वृषस्था चन्द्रशेखरा । कपालशूलखट्वाङ्गवरदाऽथ चतुर्भुजा ॥ jaṭāmukuṭasaṃyuktā vṛṣasthā candraśekharā | kapālaśūlakhaṭvāṅgavaradā'tha caturbhujā || с венцом из спутанных волос, сидящей на быке, с полумесяцем на голове, четырёхрукой, держащей чашу из черепа, трезубец и посох с черепом и дарующей благословение.
कुमाररूपा कौमारी मयूरवरवाहना । रक्तवस्त्रधरा तदच्छूलचक्रधरा तथा ॥ kumārarūpā kaumārī mayūravaravāhanā | raktavastradharā tadacchūlacakradharā tathā || Каумари подобна Кумаре; Её прекрасное ездовое животное — павлин. Она облачена в красное и держит трезубец и диск.
हारकेयूरसम्पन्ना कृकवाकुधरा तथा । वैष्णवी विष्णुसदृशी गरुडासनसंस्थिता ॥ hārakeyūrasampannā kṛkavākudharā tathā | vaiṣṇavī viṣṇusadṛśī garuḍāsanasaṃsthitā || На Ней ожерелье и браслеты, с Ней петух. Вайшнави подобна Вишну и восседает на Гаруде.
चतुर्बाहुश्च वरदा शङ्खचक्रगदाधरा । सिंहासनगतावाऽपि बालकेन समन्विता ॥ caturbāhuśca varadā śaṅkhacakragadādharā | siṃhāsanagatāvā'pi bālakena samanvitā || Она четырёхрука, дарует благословение, держит раковину, диск и палицу; либо сидит на льве с ребёнком.
वाराहीञ्च प्रवक्ष्यामि महिषोपरि संस्थिताम् । वराहसदृशीन्देवीं घण्टाचामरभूषिताम् ॥ vārāhīñca pravakṣyāmi mahiṣopari saṃsthitām | varāhasadṛśīndevīṃ ghaṇṭācāmarabhūṣitām || Теперь я опишу Варахи, сидящую на буйволе: Богиня подобна вепрю, украшена колокольчиком и опахалом,
गदाचक्रधरां तद्दैत्येन्द्रविनाशिनीम् । इन्द्राणीमिन्द्रसदृशीं वज्रशूलगदाधराम् ॥ gadācakradharāṃ taddaityendravināśinīm | indrāṇīmindrasadṛśīṃ vajraśūlagadādharām || держит палицу и диск и губит владыку дайтьев. Индрани подобна Индре; Она держит ваджру, трезубец и палицу.
गजारूढान्तु तान्देवीं लोचनैर्बहुभिर्वृताम् । तप्तकाञ्चनवर्णाभां वस्त्राभरणभूषिताम् ॥ gajārūḍhāntu tāndevīṃ locanairbahubhirvṛtām | taptakāñcanavarṇābhāṃ vastrābharaṇabhūṣitām || Эту Богиню следует изобразить верхом на слоне, покрытой множеством глаз, цвета раскалённого золота, в одеждах и украшениях,
तीक्ष्णखड्गधरां तद्वदक्ष्ये योगीश्वरीमिमाम् । tīkṣṇakhaḍgadharāṃ tadvadakṣye yogīśvarīmimām | держащей острый меч. Теперь я расскажу о Йогешвари.
दीर्घजिह्वामूर्ध्वकेशीमस्थिखण्डैश्च मण्डिताम् ॥ dīrghajihvāmūrdhvakeśīmasthikhaṇḍaiśca maṇḍitām || У Неё длинный язык, вздыбленные волосы, Она украшена обломками костей.
दंष्ट्राकरालवदनां कुर्याच्चैव कृशोदरीम् । कपालमालिनीं देवीम् मुण्डमालाविभूषिताम् ॥ daṃṣṭrākarālavadanāṃ kuryāccaiva kṛśodarīm | kapālamālinīṃ devīm muṇḍamālāvibhūṣitām || Её следует изобразить со страшным оскаленным лицом, впалым животом, с гирляндой из черепов и ожерельем из отрубленных голов.
कपालं वामहस्ते तु मांसशोणितपूरितम् । सकेशञ्च शिरोऽन्यस्मिन् शस्त्रिकां दक्षिणे तथा ॥ kapālaṃ vāmahaste tu māṃsaśoṇitapūritam | sakeśañca śiro'nyasmin śastrikāṃ dakṣiṇe tathā || В левой руке Она держит чашу из черепа, наполненную мясом и кровью, в другой — голову с волосами, в правой — нож.
गृध्रस्था वा शवस्था वा निर्मांसा विगतोदरी । करालवदना तद्वत्कर्तव्या सा त्रिलोचना ॥ gṛdhrasthā vā śavasthā vā nirmāṃsā vigatodarī | karālavadanā tadvatkartavyā sā trilocanā || Она сидит на стервятнике либо трупе, без плоти, с впалым животом; Её следует изобразить страшнолицей и трёхглазой.
चामुण्डा बद्धघण्टा च दीपिचर्मधरा शिवा । दिग्वासा कालिका तद्वद्रासभस्था कपालिनी ॥ cāmuṇḍā baddhaghaṇṭā ca dīpicarmadharā śivā | digvāsā kālikā tadvadrāsabhasthā kapālinī || Чамунда носит колокольчик и леопардовую шкуру; Она благая. Кали, Капалини, обнажена и сидит на осле.
सुरक्तपुष्पाभरणा वर्धनीध्वजसंयुता । विनायकञ्च कुर्वीत मातृणामन्तिके तथा ॥ suraktapuṣpābharaṇā vardhanīdhvajasaṃyutā | vināyakañca kurvīta mātṛṇāmantike tathā || Она украшена ярко-красными цветами, несёт вардхани и знамя. Рядом с Матерями следует изобразить Винаяку. Примечание к русскому изданию: «вардхани» в словарях может обозначать метлу либо сосуд; изображаемый здесь предмет не установлен.
वीरेश्वरश्च भगवान् वृषारूढो जटाधरः । वीणाहस्तस्त्रिशूली च मातृणाम् पुरतो भवेत् ॥ vīreśvaraśca bhagavān vṛṣārūḍho jaṭādharaḥ | vīṇāhastastriśūlī ca mātṛṇām purato bhavet || Перед Матерями должен находиться Бхагаван Вирешвара, верхом на быке, со спутанными волосами, с виной в руке и трезубцем.