Нираламба-упанишада
ॐ नमः शिवाय गुरवे सच्चिदानन्दमूर्तये।
निष्प्रपञ्चाय शान्ताय निरालम्बाय तेजसे।
निरालम्बं समाश्रित्य सालम्बं विजहाति यः।
स संन्यासी च योगी च कैवल्यं पदमश्नुते।।१॥
oṃ namaḥ śivāya gurave saccidānandamūrtaye।
niṣprapañcāya śāntāya nirālambāya tejase।
nirālambaṃ samāśritya sālambaṃ vijahāti yaḥ।
sa saṃnyāsī ca yogī ca kaivalyaṃ padamaśnute ||1||
Приветствия этому благодетельному (Шиве) Гуру, воплощению истинного сознания и радости. Приветствия этому вечному, мирному, не знающему поддержки, светлому Богу. Тот, кто отказывается от (мирских) опор, принимая прибежище у Нираламбы (Божественного Элемента), является йогом и санньяси, только он достигает состояния Кайвальи (Мокши). (1)
एषामज्ञानजन्तूनां समस्तारिष्टशान्तये।
यद्यद्बोद्धव्यमखिलं तदाशङ्कय ब्रवीम्यहम्॥२॥
eṣāmajñānajantūnāṃ samastāriṣṭaśāntaye।
yadyadboddhavyamakhilaṃ tadāśaṅkaya bravīmyaham ||2||
Предвосхищая знание, необходимое для умиротворения всех бед невежественных существ в этом мире, я говорю (спрашиваю) здесь (в ответ на него). (2)
किं ब्रह्म। क ईश्वर । को जीवः। का प्रकृतिः। कः परमात्मा को ब्रह्मा। को विष्णुः । को रुद्रः । क इन्द्रः । कः शमनः । कः सूर्यः। कश्चन्द्रः। के सुराः । के असुराः । के पिशाचाः । के मनुष्याः। काः स्त्रियः। के पश्वादयः। किं स्थावरम्। के ब्राह्मणादयः । का जातिः । किं कर्म। किमकर्म। किं ज्ञानम्। किमज्ञानम्। किं सुखम्। किं दुःखम्। कः स्वर्गः । को नरकः । को बन्धः। को मोक्षः । क उपास्यः। कः शिष्यः। को विद्वान्। को मूढः। किमासुरम्। किं तपः । किं परमं पदम्। किं ग्राह्यम्। किमग्राह्यम्। कः संन्यासीत्याशङ्कयाह ब्रह्मेति॥३॥
kiṃ brahma। ka īśvara । ko jīvaḥ। kā prakṛtiḥ। kaḥ paramātmā ko brahmā। ko viṣṇuḥ । ko rudraḥ। ka indraḥ । kaḥ śamanaḥ । kaḥ sūryaḥ। kaścandraḥ। ke surāḥ । ke asurāḥ । ke piśācāḥ । ke manuṣyāḥ। kāḥ striyaḥ। ke paśvādayaḥ। kiṃ sthāvaram। ke brāhmaṇādayaḥ । kā jātiḥ । kiṃ karma। kimakarma। kiṃ jñānam। kimajñānam। kiṃ sukham। kiṃ duḥkham। kaḥ svargaḥ । ko narakaḥ । ko bandhaḥ। ko mokṣaḥ । ka upāsyaḥ। kaḥ śiṣyaḥ। ko vidvān। ko mūḍhaḥ। kimāsuram।
kiṃ tapaḥ । kiṃ paramaṃ padam। kiṃ grāhyam। kimagrāhyam। kaḥ saṃnyāsītyāśaṅkayāha brahmeti ||3||
Что такое Брахман? Кто такой Ишвара? Кто это существо? Что такое природа? Кто такой Параматма? Кто такой Брахма? Кто такой Вишну? Кто такой Рудра? Кто такой Индра? Кто такой Яма? Кто такой Сурья? Кто такой Чандра? Кто такие боги? Кто такие демоны? Кто такие вампиры? Что такое люди? Что такое женщины? Что такое животные и т. д.? Что такое Стхавара (неодушевлённый)? Кто такие брахманы и т. д.? Что такое варна? Что такое карма? Что такое бездействие? Что такое знание и невежество? Что такое счастье и печаль? Что такое рай и ад? Что такое рабство и освобождение? Кто достоин поклонения? Кто этот ученик? Кто этот ученый? Кто дурак? Что такое демонизм? Что такое покаяние? Что называется Парампада? Что приемлемо и что неприемлемо? Кто такой санньяси? Выразив таким образом свои сомнения, он рассуждал о природе Брахмана и т. д. (3)
स होवाच महदहंकारपृथिव्यप्तेजोवाय्वाकाशत्वेन बृहद्रूपेणाण्डकोशेन कर्मज्ञानार्थरूपतया भासमानमद्वितीयमखिलोपाधिविनिर्मुक्तं तत्सकलशक्त्यु-पबृंहितमनाद्यनन्तं शुद्धं शिवं शान्तं निर्गुणमित्यादिवाच्यमनिर्वाच्यं चैतन्यं ब्रह्म। ईश्वर इति च । ब्रह्मैव स्वशक्तिं प्रकृत्यभिधेयामाश्रित्य लोकान्सृष्ट्वा प्रविश्यान्तर्यामित्वेन ब्रह्मादीनां बुद्धीन्द्रियनियन्तृत्वादीश्वरः॥४॥
sa hovāca mahadahaṃkārapṛthivyaptejovāyvākāśatvena bṛhadrūpeṇāṇḍakośena karmajñānārtharūpatayā bhāsamānamadvitīyamakhilopādhivinirmuktaṃ tatsakalaśaktyu-pabṛṃhitamanādyanantaṃ śuddhaṃ śivaṃ śāntaṃ nirguṇamityādivācyamanirvācyaṃ caitanyaṃ brahma। īśvara iti ca । brahmaiva svaśaktiṃ prakṛtyabhidheyāmāśritya lokānsṛṣṭvā praviśyāntaryāmitvena brahmādīnāṃ buddhīndriyaniyantṛtvādīśvaraḥ ||4||
Он сказал, что форма Махат Таттвы, Эго, Земли, Воды, Огня, Воздуха и Пространства, имеющая обширную космическую оболочку, сверкающая смыслом действия и знания, уникальная, полная (имя, форма и т. д.), лишенная титулов, обладающая всеми силами, безначальная, чистая, Шива, мирная, Ниргуна и неописуемая форма сознания называется Парабрахмой. Теперь давайте опишем природу Ишвары. Когда этот же Брахма с помощью своей природы (силы) творит миры и входит в них в своей внутренней форме и управляет Брахмой, Вишну, Махешем, интеллектом и чувствами, тогда его называют Ишвара. (4)
जीव इति च ब्रह्मविष्णवीशानेन्द्रादीनां नामरूपद्वारा स्थूलो ऽहमिति मिथ्याध्यासवशाज्जीवः।
सोऽहमेकोऽपि देहारम्भकभेदवशाद्बहुजीवः॥५॥
jīva iti ca brahmaviṣṇavīśānendrādīnāṃ nāmarūpadvārā sthūlo 'hamiti mithyādhyāsavaśājjīvaḥ।
so'hameko'pi dehārambhakabhedavaśādbahujīvaḥ ||5||
Когда эта сознательная форма Ишвары приобретает ложную гордость от того, что имеет тело через имена и формы Брахмы, Вишну, Рудры и Индры, что он является физическим, тогда его называют живым существом. Несмотря на то, что это сознание едино в форме «Сохам», из-за различия тел «душа» становится многогранной. (5)
प्रकृतिरिति च ब्रह्मणः सकाशान्नानाविचित्रजगन्निर्माणसामर्थ्यबुद्धिरूपा ब्रह्मश-क्तिरेव प्रकृतिः॥६॥
prakṛtiriti ca brahmaṇaḥ sakāśānnānāvicitrajagannirmāṇasāmarthyabuddhirūpā brahmaśa-ktireva prakṛtiḥ ||6||
Природа — это то, что, благодаря близости Брахмы, обладает силой создавать разнообразный мир и является силой в форме интеллекта Брахмы. (6)
परमात्मेति च देहादेः परतरत्वाद् ब्रह्मैव परमात्मा ॥७॥
paramātmeti ca dehādeḥ parataratvād brahmaiva paramātmā ||7||
Брахмана называют Параматмой, потому что он находится за пределами тела и т. д. (7)
स ब्रह्मा स विष्णुः स इन्द्रः स शमनः स सूर्यः स चन्द्रस्ते सुरास्ते असुरास्ते पिशाचास्ते मनुष्यास्ताः स्त्रियस्ते पश्वादयस्तत्स्थावर ते ब्राह्मणादयः॥८॥
sa brahmā sa viṣṇuḥ sa indraḥ sa śamanaḥ sa sūryaḥ sa candraste surāste asurāste piśācāste manuṣyāstāḥ striyaste paśvādayastatsthāvara te brāhmaṇādayaḥ ||8||
Этот же Параматма существует в форме таких Богов, как Брахма, Вишну, Индра, Яма, Сурья, Чандра и т. д. Он проявляется в форме демонов, вампиров, мужчин, женщин, животных и т. д. Это также неодушевленный предмет и Брахман и т. д. (8)
सर्वं खल्विदं ब्रह्म नेह नानास्ति किंचन ॥९॥
sarvaṃ khalvidaṃ brahma neha nānāsti kiṃcana ||9||
Вся эта вселенная есть Брахман; кроме Него, ничего нет. (9)
जातिरिति च।
न चर्मणो न रक्तस्य न मांसस्य न चास्थिनः।
न जातिरात्मनो जातिर्व्यवहारप्रकल्पिता॥१०॥
jātiriti ca।
na carmaṇo na raktasya na māṃsasya na cāsthinaḥ।
na jātirātmano jātirvyavahāraprakalpitā ||10||
Варна не имеет отношения к коже, крови, плоти, костям и душе (телу). Её концепция (человека, животного, птицы или варны, такой как брахман, кшатрий и т. д.) была создана только в практических целях. (10)
Мудрец ясно заявляет, что варна (каста) определяется не физическими различиями, а различиями в поведении.
कर्मेति च क्रियमाणेन्द्रियैः कर्माण्यहं करोमीत्यध्यात्मनिष्ठतया कृतं कर्मैव कर्म।
अकर्मेति च कर्तृत्वभोत्त्कृत्वाद्यहंकारतया बन्धरूपं जन्मादिकारणां नित्यनैमित्तिकया-गव्रततपोदानादिषु फलाभिसंधानं यत्तदकर्म॥११॥