Дакшинамурти-упанишада
ब्रह्मावर्ते महाभाण्डीरवटमूले महासत्राय समेता महर्षयः शौनकादयस्ते ह समित्पाणयस्तत्त्वजिज्ञासवो मार्कण्डेयं चिरंजीविनमुपसमेत्य पप्रच्छुः केन त्वं चिरं जीवसि केन वानन्दमनुभवसीति ॥१॥
brahmāvarte mahābhāṇḍīravaṭamūle mahāsatrāya sametā maharṣayaḥ śaunakādayaste ha samitpāṇayastattvajijñāsavo mārkaṇḍeyaṃ ciraṃjīvinamupasametya papracchuḥ kena tvaṃ ciraṃ jīvasi kena vānandamanubhavasīti ||1||
Однажды в стране Брахмават, под баньяновым деревом Махабхандир, великие мудрецы, такие как Шаунака, начали длительную ягью. (В то время) мудрецы Шаунака и другие предстали перед Чирандживи Маркандейей Риши в форме Самитпани и задавали вопросы, чтобы обрести знание Таттвы. О Махариши! Как вы стали бессмертным и как вы испытываете огромную радость (наряду с долгой жизнью)? (1)
परमरहस्यशिवतत्त्वज्ञानेनेति स होवाच ॥२॥
किं तत्परमरहस्यशिवतत्वज्ञानम् ।
तत्र को देवः ।
के मन्त्राः ।
को जपः ।
का मुद्रा।
का निष्ठा ।
किं तज्ज्ञानसाधनम् ।
कः परिकरः ।
को बलिः ।
कः कालः ।
किं तत्स्थानमिति ॥३॥
paramarahasyaśivatattvajñāneneti sa hovāca ||2||
kiṃ tatparamarahasyaśivatatvajñānam ।
tatra ko devaḥ ।
ke mantrāḥ ।
ko japaḥ ।
kā mudrā।
kā niṣṭhā ।
kiṃ tajjñānasādhanam ।
kaḥ parikaraḥ ।
ko baliḥ ।
kaḥ kālaḥ ।
kiṃ tatsthānamiti ||3||
Он сказал: «Причина моего бессмертия — знание самого тайной Шива-таттвы». Мудрецы спросили: «Каково знание этой самой таинственной Шива-таттвы? Кто его бог? Каковы его мантры? Что такое (его) джапа (мантра)? Какая мудра (для этого)? Какова его преданность? Каковы средства для этого знания? Каково его окружение? В чем здесь жертва? Каково его время? Каково его место?» (2-3)
स होवाच ।
येन दक्षिणामुखः शिवोऽपरोक्षीकृतो भवति तत्परमरहस्यशिवतत्त्वज्ञानम् ॥४॥
यः सर्वोपरमे काले सर्वानात्मन्युपसंहृत्य स्वात्मानन्दसुखे मोदते प्रकाशते वा स देवः ॥५॥
sa hovāca ।
yena dakṣiṇāmukhaḥ śivo'parokṣīkṛto bhavati tatparamarahasyaśivatattvajñānam ||4||
yaḥ sarvoparame kāle sarvānātmanyupasaṃhṛtya svātmānandasukhe modate prakāśate vā sa devaḥ ||5||
Это сказал Маркандея Риши, через которого появляется Дакшинамукха (обращённый лицом на юг) Шива. Это знание высшей таинственной Шива-таттвы. Тот, кто в конце творения собирает в себе всю вселенную и остается счастливым и самоосвещенным в своей душе, тот является богом этой Джняна-таттвы (сущности знания). (4-5)
अत्रेते मन्त्ररहस्यश्लोका भवन्ति ।
मेधा दक्षिणामूर्तिमन्त्रस्य ब्रह्मा ऋषिः । गायत्री छन्दः ।
देवता दक्षिणास्यः । मन्त्रेणाङ्गन्यासः ॥६॥
atrete mantrarahasyaślokā bhavanti ।
medhā dakṣiṇāmūrtimantrasya brahmā ṛṣiḥ । gāyatrī chandaḥ ।
devatā dakṣiṇāsyaḥ । mantreṇāṅganyāsaḥ ||6||
Сейчас читаются стихи, раскрывающие тайну мантры. Брахма — мудрец этой мантры Медха Дакшинамурти, Гаятри — чханда (размер), а Дакшинамукхи — божество. Анга Ньяса должна выполняться с помощью мантры. (6)
ॐ आदौ नम उच्चार्य ततो भगवते पदम्। दक्षिणेति पदं पश्चान्मूर्तये पदमुद्धरेत्। अस्मच्छब्दं चतुर्थ्यन्तं मेधा प्रज्ञां पदं वदेत् । प्रमुच्चार्य ततो वायुबीजं च्छं च ततः पठेत् । अग्निजायां ततस्त्वेष चतुर्विंशाक्षरो मनुः ॥७॥
oṃ ādau nama uccārya tato bhagavate padam। dakṣiṇeti padaṃ paścānmūrtaye padamuddharet। asmacchabdaṃ caturthyantaṃ medhā prajñāṃ padaṃ vadet । pramuccārya tato vāyubījaṃ cchaṃ ca tataḥ paṭhet । agnijāyāṃ tatastveṣa caturviṃśākṣaro manuḥ ||7||
Сначала произнесите слово «Ом Намах», затем произнесите слово «Бхагвате», снова произнесите слово «Дакшина», затем произнесите слово «Муртайе», затем произнесите единственное число от слова «Чатуртхи» слова Асмад, т. е. слово «Махья», а затем произнесите слова «Медан Праджням». После произнесения «Пра» произносите «Ваю Биджу» «Йам», а затем слово «Чха» и, наконец, слово «Сваха», то есть женщина огня. Таким образом, это Ману-мантра из двадцати четырех слогов. (7)
Таким образом, эта мантра становится «Ом Намо Бхагвате Дакшинамуртайе Махьям Медхам Праджням Прайаччха Сваха».
ध्यानम्।
स्फटिकरजतवर्णं मौक्तिकीमक्षमालाममृतकलशविद्यां ज्ञानमुद्रां कराग्रे ।
दधतमुरगकक्ष्यं चन्द्रचूडं त्रिनेत्रं विधृतविविधभूषं दक्षिणामूर्तिमीडे ॥८॥
dhyānam।
sphaṭikarajatavarṇaṃ mauktikīmakṣamālāmamṛtakalaśavidyāṃ jñānamudrāṃ karāgre ।
dadhatamuragakakṣyaṃ candracūḍaṃ trinetraṃ vidhṛtavividhabhūṣaṃ dakṣiṇāmūrtimīḍe ||8||
Дхьяна.
Я молюсь Дакшинамурти (Господу Шиве), чье тело белое, как кристалл и серебро, кто держит в своих руках джняна-мудру, Амрита-таттва-видью (знание сущности нектара бессмертия) и четки из жемчуга соответственно, у кого три глаза, на чьем возвышенном лбу пребывает Луна, вокруг чьей талии обвились змеи, и кто носит различные виды обликов. (Я медитирую на этого Дакшинамурти.) (8)
मन्त्रेण न्यासः ।
आदौ वेदादिमुच्चार्य स्वराद्यं सविसर्गकम् । पाञ्चर्णं तत उद्धत्य अतरं सविसर्गकम् । अन्ते समुद्धरेत्तारं मनुरेष नवाक्षरः॥९॥
mantreṇa nyāsaḥ ।
ādau vedādimuccārya svarādyaṃ savisargakam । pāñcarṇaṃ tata uddhatya ataraṃ savisargakam । ante samuddharettāraṃ manureṣa navākṣaraḥ ||9||
В начале, после произнесения первого слога Веды «Ом», произнесите первый слог гласной с висаргой, затем произнесите Панчарну, т. е. слово «Дакшинамути». После этого произнесите слово «атар» с висаргой и, наконец, произнесите слово «тара», т. е. Ом. Это девятислоговая мантра Ману (мантра звучит следующим образом: «Ом Дакшинамуртиратаром»). (9)
मुद्रां भद्रार्धदात्रीं सपरशुहरिणं बाहुभिर्बाहुमेकं जान्वासक्तं दधानो भुजगवरसमाबद्ध- कक्ष्यो वटाधः ।
आसीनश्चन्द्रखण्डप्रतिघटित जटाक्षीरगौरस्त्रिनेत्रो दद्यादाद्यः शुकाद्यैर्मुनिभिर- भिवृतो भावशुद्धिं भवो नः ॥१०॥
mudrāṃ bhadrārdhadātrīṃ saparaśuhariṇaṃ bāhubhirbāhumekaṃ jānvāsaktaṃ dadhāno bhujagavarasamābaddha- kakṣyo vaṭādhaḥ ।
āsīnaścandrakhaṇḍapratighaṭita jaṭākṣīragaurastrinetro dadyādādyaḥ śukādyairmunibhira- bhivṛto bhāvaśuddhiṃ bhavo naḥ ||10||
(Медитация) Тот, кто держит Абхая мудру в одной руке, топор и оленя (Мриги мудру) в двух других руках, и кто сидит под деревом баньян, положив одну руку на бедро, и Царь Змей обвивает его талию, и спутанные волосы украшены луной второго дня. Мы медитируем на Господа Шанкара, который имеет светлый цвет лица, три глаза и окружен мудрецами Шука и другими. Пусть он очистит наши эмоции и дарует нам мудрость. (10)
मन्त्रेण न्यासः ब्रह्मर्षिन्यासः-तारं ब्लूं नम उच्चार्य मायां वाग्भवमेव च । दक्षिणपदमुच्चार्य ततः स्यान्मूर्तये पदम् ॥११॥
ज्ञानं देहि पदं पश्चाद्वह्निजायां ततो न्यसेत। मनुरष्टादशार्णोऽयं सर्वमन्त्रेषु गोपितः ॥१२॥
mantreṇa nyāsaḥ brahmarṣinyāsaḥ-tāraṃ blūṃ nama uccārya māyāṃ vāgbhavameva ca ।
dakṣiṇapadamuccārya tataḥ syānmūrtaye padam ||11||
jñānaṃ dehi padaṃ paścādvahnijāyāṃ tato nyaseta।
manuraṣṭādaśārṇo'yaṃ sarvamantreṣu gopitaḥ ||12||
Прежде всего, произнесите Тарам, т. е. Ом, снова произнесите: «Блум Намах» и произнесите Майя Биджу, т. е. «Хрим», затем, произнеся Ваг-биджу, «Аим» и «Дакшина» на этом слоге, произнесите: «Бхуртайе» и «Джнянам Дехи». После этого леди огня должна произнести слова «Сваха» (например, «Ом Блум Намо Хрим Аим Дакшинамуртайе Джнянам Дехи Сваха»). Это Ману-мантра из восемнадцати слогов, повторяйте ее. Это самая секретная мантра среди всех мантр. (11-12)
भस्मव्यापाण्डराङ्गः शशिशकलधरो ज्ञानमुद्राक्षमालावीणापुस्तैर्विराजकरकमलधरो योगपट्टाभिरामः ।