अथातः संन्यासोपनिषदं व्याख्यास्यामो योऽनुक्रमेण संन्यस्यति स संन्यस्तो भवति। कोऽयं संन्यास उच्यते । कथं संन्यस्तो भवति । य आत्मानं क्रियाभिर्गुप्तं करोति मातरं पितरं भार्यां पुत्रान्बन्धूननुमोदयित्वा ये चास्यर्त्विजस्तान्सर्वांश्च पूर्ववद्वृणीत्वा वैश्वानरेटिं निर्वपेत्स-र्वस्वं दद्याद्यजमानस्य गा ऋत्विजः सर्वैः पात्रैः समारोप्य यदाहवनीये गार्हपत्ये वान्वाहार्यपचने सभ्यावसथ्ययोश्च प्राणापानव्यानोदानसमानान्सर्वान्सर्वेषु समारोपयेत्।सशिखान्केशान्विसृज्य यज्ञोपवीतं छित्त्वा पुत्रं दृष्ट्वा त्वं यज्ञस्त्वं सर्वमित्यनुमन्त्रयेत्। यद्यपुत्रो भवत्यात्मानमेवेमं ध्यात्वा- ऽनवेक्षमाणः प्राचीमुदीचीं वा दिशं प्रव्रजेच्च।चतुर्षु वर्णेषु भिक्षाचर्यं चरेत्।पाणिपात्रेणाशनं
कुर्यात् औषधवदशनमाचरेत्। औषधवदशनं प्राश्नीयात् । यथालाभमश्नीयात्प्राणसंधारणार्थं यथा मेदोवृद्धिर्न जायते । कृशो भूत्वा ग्राम एकरात्रं नगरे पञ्चरात्रं चतुरो मासान्वार्षिकान्ग्रामे वा नगरे वापि वसेत् । पक्षा वै मासो इति द्वौ मासौ वा वसेत् । विशीर्णवस्त्रं वल्कलं वा प्रतिगृह्णीयान्नान्यत्प्रतिगृह्णीयाद्यद्यशक्तो भवति क्लेशतस्तप्यते तप इति । यो वा एवं क्रमेण संन्यस्यति यो वा एवं पश्यति किमस्य यज्ञोपवीतं कास्य शिखा कथं वास्योपस्पर्शनमिति । तं होवाचेदमेवास्य तद्यज्ञोपवीतं यदात्मध्यानं विद्या शिखा नीरैः सर्वत्रावस्थितैः कार्यं निर्वर्तयन्नुदरपात्रेण जलतीरे निकेतनम्। ब्रह्मवादिनो वदन्त्यस्तमित आदित्ये कथं वास्योपस्पर्शनमिति । तान्होवाच यथाहनि तथा रात्रौ नास्य नक्तं न दिवा तदप्येतदृषिणोक्तम्। सकृद्दिवा हैवास्मै भवति य एवं विद्वानेतेनात्मानं संधत्ते ॥१॥
athātaḥ saṃnyāsopaniṣadaṃ vyākhyāsyāmo yo'nukrameṇa saṃnyasyati sa saṃnyasto bhavati। ko'yaṃ saṃnyāsa ucyate । kathaṃ saṃnyasto bhavati । ya ātmānaṃ kriyābhirguptaṃ karoti mātaraṃ pitaraṃ bhāryāṃ putrānbandhūnanumodayitvā ye cāsyartvijastānsarvāṃśca pūrvavadvṛṇītvā vaiśvānareṭiṃ nirvapetsa-rvasvaṃ dadyādyajamānasya gā ṛtvijaḥ sarvaiḥ pātraiḥ samāropya yadāhavanīye gārhapatye vānvāhāryapacane sabhyāvasathyayośca prāṇāpānavyānodānasamānānsarvānsarveṣu samāropayet।saśikhānkeśānvisṛjya yajñopavītaṃ chittvā putraṃ dṛṣṭvā tvaṃ yajñastvaṃ sarvamityanumantrayet। yadyaputro bhavatyātmānamevemaṃ dhyātvā- 'navekṣamāṇaḥ prācīmudīcīṃ vā diśaṃ pravrajecca।caturṣu varṇeṣu bhikṣācaryaṃ caret।pāṇipātreṇāśanaṃ kuryāt auṣadhavadaśanamācaret। auṣadhavadaśanaṃ prāśnīyāt । yathālābhamaśnīyātprāṇasaṃdhāraṇārthaṃ yathā medovṛddhirna jāyate । kṛśo bhūtvā grāma ekarātraṃ nagare pañcarātraṃ caturo māsānvārṣikāngrāme vā nagare vāpi vaset । pakṣā vai māso iti dvau māsau vā vaset । viśīrṇavastraṃ valkalaṃ vā pratigṛhṇīyānnānyatpratigṛhṇīyādyadyaśakto bhavati kleśatastapyate tapa iti । yo vā evaṃ krameṇa saṃnyasyati yo vā evaṃ paśyati kimasya yajñopavītaṃ kāsya śikhā kathaṃ vāsyopasparśanamiti । taṃ hovācedamevāsya tadyajñopavītaṃ yadātmadhyānaṃ vidyā śikhā nīraiḥ sarvatrāvasthitaiḥ kāryaṃ nirvartayannudarapātreṇa jalatīre niketanam। brahmavādino vadantyastamita āditye kathaṃ vāsyopasparśanamiti । tānhovāca yathāhani tathā rātrau nāsya naktaṃ na divā tadapyetadṛṣiṇoktam। sakṛddivā haivāsmai bhavati ya evaṃ vidvānetenātmānaṃ saṃdhatte ||1||
Теперь давайте опишем Санньяса Упанишаду. Человек, который постепенно покидает мир смертных, становится саньясином. (Вопрос) Что называется санньясой? Какой же этот санньяси? (Ответ) Санньяси — это тот, кто ради возвышения души отказывается от деятельности, ранее одобренной его родителями, женой, детьми, родственниками и т. д. Кто, как обычно, после выражения почтения Ритвиджам, совершает Вайшванара Ягью. В этот благоприятный момент хозяин должен пожертвовать все, что у него есть, а священник должен предать огню все материалы вместе с посудой. Санньяси должен применять три огня Ахавания, Гархапатья, Дакшинагни и Адхьяян (огонь ведического периода) и Авасатья (огонь периода Смрити) к пяти вайю, таким как Прана, Апана, Вьяна, Удана и им подобным. Все волосы, включая шикху (верхнюю часть), следует сбрить. Оставь в стороне священный шнур, посмотри на своего сына и скажи, что ты — форма Ягьи, ты — форма всего. Если у него нет сына, то он должен нацелиться на свою душу и, дав совет, пойти на восток или на север. Милостыню следует принимать от всех четырех каст (брахманов, кшатриев, вайшьев и шудр). Пищу следует есть после того, как соберете милостыню в сосуд или руки. Пищу следует принимать как лекарство, то есть принимать ее следует только для спасения жизни, и потреблять все, что есть, следует так, чтобы не накапливался жир. Таким образом, будучи истощенным, следует оставаться в деревне одну ночь и в городе пять ночей. Во время Чатурмаса (сезона дождей) следует оставаться в одной деревне или городе или считать эти две недели месяцем и оставаться там в течение двух месяцев. Носить следует только рваную или лубовидную одежду; Другая одежда не допускается. Терпеть боль таким образом — это покаяние и терпение. Что такое священная нить для того, кто принимает санньясу в этом порядке? Что такое Шикха? Что это за ачамана? Ответ на все это таков: медитация на душу — это священная нить санньяси. Видья — его Шикха. Живот (желудок) — это вместилище вездесущей воды санньяси, а берег водоема — его убежище. Существует также Брахмавади такого типа. Какая для него ачамана, когда солнце движется к закату? Ответ на этот вопрос таков: для него (санньяси) и ночь, и день одинаковы. Для него нет ни ночи, ни дня. По мнению мудрецов, для того (монаха или подвижника), кто постоянно занят исследованием своей души, для него всегда день. (1)